Phẫn nộ với đường dây lừa đảo giăng bẫy hàng ngàn người cao tuổi

Cục Cảnh sát hình sự (C02) cùng Công an TP.HCM vừa bóc gỡ đường dây lừa đảo quy mô lớn do Trần Quang Đạo cầm đầu, đề nghị truy tố 182 bị can. Thủ đoạn của nhóm này là gọi điện giả danh các đơn vị uy tín, thông báo tặng yến sào miễn phí, sau đó dụ dỗ nạn nhân đóng hàng loạt khoản phí để nhận phần thưởng. Điểm đáng sợ là nhóm này hoạt động như một doanh nghiệp với KPI, hoa hồng, và mua tới 1,1 triệu dữ liệu cá nhân để nhắm vào người già. Chỉ trong chưa đầy 4 tháng, nhóm đã thực hiện 11.438 đơn hàng, chiếm đoạt hơn 39,2 tỉ đồng của 6.930 người.

Trần Quang Đạo, bị can cầm đầu đường dây khiến hàng ngàn người già sập bẫy "yến sào miễn phí"

ẢNH: CACC

"Đúng là cạn lời!"

Ngay khi Thanh Niên đăng tải thông tin về chuyên án, hàng loạt bạn đọc (BĐ) như Phạm Văn Đạt, Vũ Bá Đại hay Hoàng Văn Tình… đều chung một trạng thái "bức xúc thật sự" trước sự tinh vi và tàn nhẫn của mô hình lừa đảo này. BĐ Lưu Hoàng Hải cảm thán: "Người mình làm ăn chân chính cực khổ bao nhiêu thì bọn này lại tìm mọi cách moi tiền của người yếu thế. Nghe mà tức, nhất là khi họ còn bày ra cả KPI để ép nhân viên lừa đảo. Đúng là cạn lời!".

Từ thông tin do cơ quan chức năng cung cấp, nhiều BĐ cho rằng nguy hiểm nằm ở chỗ mạng lưới này vận hành "như một công ty thật sự". "Lừa đảo đã được đưa vào quy trình vận hành thì mức độ nguy hiểm tăng lên rất nhiều, bởi nó có thể nhân rộng, tuyển thêm người, gọi cho thêm hàng nghìn nạn nhân mà không phụ thuộc vào một cá nhân. Hôm nay là yến sào, ngày mai có thể đổi sang thuốc bổ, quà tri ân hay một cái tên khác... Vì vậy, cần bóc tách toàn bộ cơ chế tổ chức: ai xây kịch bản, ai đào tạo, ai đặt KPI, ai nhận phần trăm, ai quản lý dòng tiền. Phải làm rõ được cả guồng máy thì mới ngăn được những mô hình tương tự tái xuất hiện dưới một "vỏ bọc" khác", BĐ Đỗ Trần Nam đề nghị.

Đồng tình với ý kiến này, BĐ Vũ Quốc Vương chỉ ra: "Có "giáo trình" để dạy cách nói chuyện với nạn nhân thì nghe đã thấy rợn người rồi. Bình thường doanh nghiệp đào tạo nhân viên để tư vấn tốt hơn, chăm sóc khách hàng tốt hơn. Ở đây lại biến kỹ năng bán hàng thành công cụ để từng bước lấy tiền của người cao tuổi".

Có một thứ đáng sợ không kém

Tuy nhiên, "cỗ máy lừa đảo" ấy không thể vận hành nếu thiếu đi "nguyên liệu đầu vào" là dữ liệu cá nhân. Đối với BĐ Dương Anh Sơn, con số 1,1 triệu dữ liệu bị mua bán trên chợ đen "còn đáng sợ không kém số tiền bị lừa". BĐ này đặt câu hỏi về nguồn gốc của dữ liệu này và đề nghị cơ quan chức năng truy vết đến cùng những kẻ rao bán nhan nhản trên mạng. Bởi lẽ, nếu kho dữ liệu vẫn còn đó, thì "chặn được nguồn dữ liệu mới là chặn được một phần rất quan trọng của kiểu lừa nhắm đúng đối tượng như thế này".

Chung nỗi lo bảo mật thông tin, BĐ Lê Trần Tuấn Minh khẳng định vấn đề đã vượt xa sự cố lộ số điện thoại thông thường. Việc phân loại chi tiết đến mức biết rõ người già nào đang có nhu cầu sức khỏe cho thấy dữ liệu được thu thập, khai thác có chủ đích và cực kỳ nguy hiểm.

Bên cạnh đó, quá trình luân chuyển dòng tiền và hàng hóa cũng bộc lộ những vấn đề cần làm rõ. "Có một chi tiết tôi thấy cần được xem kỹ, đó là hơn 11.000 đơn hàng đã đi qua khâu vận chuyển trong chưa đầy 4 tháng. Một lượng đơn lớn như vậy chắc chắn để lại dấu vết về người gửi, địa chỉ gửi, số điện thoại, số tiền thu hộ… Tôi không nói đơn vị vận chuyển phải biết bên trong là lừa đảo, vì họ chỉ thực hiện dịch vụ giao nhận; nhưng từ vụ này, có lẽ cần nghiên cứu xem hệ thống có thể nhận diện những dấu hiệu bất thường hay không. Chẳng hạn cùng một người gửi mà phát sinh rất nhiều đơn COD (Cash on Delivery, tức giao hàng rồi thu tiền tại nơi nhận - PV) tới người cao tuổi, giá trị thu hộ lặp đi lặp lại, hoặc một địa chỉ liên tục gửi hàng với số lượng lớn. Khi có dấu hiệu khác thường thì ít nhất cũng nên có bước cảnh báo hoặc kiểm tra thêm. Người nhận, nhất là các cụ lớn tuổi, nhiều khi thấy nhân viên giao hàng mang bưu phẩm tới tận nhà thì mặc nhiên nghĩ hàng đã qua một khâu nào đó đáng tin cậy. Không thể đẩy trách nhiệm sang doanh nghiệp vận chuyển, nhưng rõ ràng đây là một mắt xích có thể giúp phát hiện sớm hơn những mô hình giao hàng bất thường", một BĐ nêu.

Nhiều BĐ cũng bày tỏ cơ quan chức năng có biện pháp buộc đường dây lừa đảo khắc phục hậu quả, trả lại tiền cho các nạn nhân yếu thế như ý kiến của BĐ Phạm Dương Hằng: "Người phạm tội đi tù bao nhiêu năm là việc pháp luật xử lý, còn gần 7.000 người bị hại vẫn phải sống... Trong số đó chắc chắn có những cụ chỉ còn nguồn thu hạn chế, tiền tích lũy không nhiều". Bởi nói như BĐ Cao Thị Phương Thảo: "Ở tuổi này, người già sợ nhất là mất khoản dự phòng cho lúc đau bệnh. Có thể với người khác 5 - 10 triệu đồng chưa phải quá lớn, nhưng với người chỉ sống bằng lương hưu hoặc tiền con cháu gửi mỗi tháng, đó là cả một vấn đề".