5 hours ago
8
Quảng Cáo
0943778078
Rối loạn nhai lại là tình trạng thức ăn sau khi nuốt bị đẩy ngược từ dạ dày lên miệng ngay, có thể khiến một người nhai, nuốt trở lại hoặc nhổ ra mà không kèm buồn nôn, nôn.
Định nghĩa
Rối loạn nhai lại không phải là bệnh do nhiễm trùng hay tổn thương thực thể ở dạ dày hoặc thực quản. Theo các chuyên gia, đây là một rối loạn tương tác não - ruột (trước đây gọi là rối loạn tiêu hóa chức năng). Lúc này các cơ vùng bụng và cơ hoành co thắt bất thường sau ăn, làm tăng áp lực trong ổ bụng, đẩy thức ăn chưa tiêu hóa hoặc mới tiêu hóa một phần trở lại miệng.
Tình trạng này có thể xảy ra ở trẻ sơ sinh, trẻ em, thanh thiếu niên và người lớn. Trước đây, rối loạn nhai lại được cho là chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ hoặc người khuyết tật phát triển, song hiện nay các bác sĩ ghi nhận bệnh có thể xuất hiện ở bất kỳ lứa tuổi nào.
Triệu chứng
Triệu chứng đặc trưng của rối loạn nhai lại là thức ăn tự trào ngược lên miệng trong vòng 10-30 phút sau bữa ăn. Người bệnh thường không có cảm giác buồn nôn, nôn ói hay co thắt dữ dội trước đó.
Các dấu hiệu thường gặp gồm:
- Thức ăn vừa ăn tự động trào ngược lên miệng.
- Nhai lại rồi nuốt xuống hoặc nhổ bỏ thức ăn.
- Thức ăn trào lên thường còn nguyên vị, chưa có vị chua do chưa tiếp xúc lâu với axit dạ dày.
- Cảm giác đầy bụng hoặc áp lực vùng bụng sau ăn.
- Hôi miệng.
- Buồn nôn ở một số trường hợp.
- Đau bụng hoặc khó chịu sau ăn.
- Sụt cân, suy dinh dưỡng nếu kéo dài.
Các triệu chứng thường xuất hiện sau hầu hết các bữa ăn và có thể kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng hoặc lâu hơn nếu không được điều trị.
Nguyên nhân
Đến nay, nguyên nhân chính xác của rối loạn nhai lại vẫn chưa được xác định. Theo Mayo Clinic, bệnh xảy ra khi các cơ bụng và cơ hoành vô thức co bóp ngay sau ăn, làm tăng áp lực trong ổ bụng. Áp lực này khiến thức ăn bị đẩy ngược từ dạ dày lên thực quản và miệng. Ở nhiều người, phản xạ này hình thành dần theo thời gian và trở thành một hành vi vô thức.
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ gồm:
- Căng thẳng hoặc áp lực tâm lý.
- Lo âu.
- Trầm cảm.
- Trải qua một bệnh lý tiêu hóa hoặc đợt nôn kéo dài trước đó.
- Chấn thương tâm lý ở một số trường hợp.
Phân biệt
Rối loạn nhai lại thường bị nhầm với bệnh trào ngược dạ dày - thực quản (GERD), nôn mạn tính hoặc chứng khó tiêu. Điểm khác biệt là ở người mắc rối loạn nhai lại, thức ăn trào lên thường chưa bị tiêu hóa nhiều nên không có vị chua hoặc đắng như dịch vị. Người bệnh cũng không có cảm giác buồn nôn hoặc phải gắng sức để nôn.
Do triệu chứng tương tự nhiều bệnh tiêu hóa khác, không ít người phải điều trị trào ngược trong thời gian dài nhưng không cải thiện.
Chẩn đoán
Bác sĩ thường chẩn đoán dựa trên triệu chứng điển hình và tiền sử bệnh. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định nội soi tiêu hóa, đo áp lực thực quản hoặc các xét nghiệm khác để loại trừ những bệnh lý như trào ngược dạ dày, hẹp thực quản hoặc tắc nghẽn đường tiêu hóa.
Điều trị
Phương pháp điều trị quan trọng nhất là tập thở bằng cơ hoành (diaphragmatic breathing). Người bệnh được hướng dẫn hít thở sâu bằng cơ hoành ngay sau khi ăn và khi cảm thấy thức ăn sắp trào ngược. Kỹ thuật này giúp thư giãn cơ bụng, giảm áp lực trong ổ bụng và ngăn phản xạ đưa thức ăn trở lại miệng.
Ngoài ra, bác sĩ có thể kết hợp:
- Liệu pháp hành vi.
- Tư vấn tâm lý nếu có lo âu hoặc căng thẳng.
- Điều trị các bệnh lý đi kèm.
Thuốc thường không phải là lựa chọn điều trị đầu tiên, mặc dù một số trường hợp có thể được cân nhắc sử dụng theo chỉ định của bác sĩ.
Khi nào cần đi khám?
Bạn nên đến cơ sở y tế nếu:
- Thức ăn thường xuyên tự trào ngược sau khi ăn.
- Triệu chứng kéo dài nhiều tuần.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Khó ăn uống hoặc có dấu hiệu suy dinh dưỡng.
- Điều trị trào ngược dạ dày kéo dài nhưng không cải thiện.
Bảo Bảo (Tổng hợp)
Miễn trừ trách nhiệm
Các bài viết của VnExpress có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
