Thông điệp của Trung Quốc với lễ đón ông Trump tại sân bay

Việc Phó chủ tịch nước Hàn Chính ra đón Tổng thống Trump sân bay cho thấy Trung Quốc vừa muốn tán dương lãnh đạo Mỹ, vừa khẳng định vị thế của Bắc Kinh.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tối 13/5 đến Bắc Kinh và được đón tại sân bay bởi Phó chủ tịch Trung Quốc Hàn Chính cùng dàn quân nhạc, đội danh dự và hàng trăm thanh thiếu niên vẫy cờ.

Ông Hàn Chính sau đó dẫn ông Trump bước đi trên thảm đỏ giữa tiếng hô "nhiệt liệt chào mừng" của các thanh thiếu niên

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Phó chủ tịch Trung Quốc Hàn Chính tại sân bay thủ đô Bắc Kinh ngày 13/5. Ảnh: AP

Một số nhà phân tích cho rằng việc Trung Quốc cử ông Hàn Chính ra đón tại sân bay là một bước hạ bậc nhẹ so với lần ông Trump sang thăm vào năm 2017. Khi đó, đón ông Trump tại sân bay là ông Dương Khiết Trì, nhà ngoại giao hàng đầu và là Ủy viên Bộ Chính trị đảng Cộng sản Trung Quốc.

Lúc bấy giờ, hãng thông tấn Trung Quốc Xinhua nhấn mạnh việc cử một quan chức "nặng ký" như ông Dương Khiết Trì ra đón Tổng thống Mỹ là minh chứng cho thấy "Trung Quốc đặc biệt coi trọng cuộc gặp" giữa lãnh đạo hai nước.

"Nếu họ cử một ủy viên Bộ Chính trị ra đón, điều đó có nghĩa là họ thực sự coi trọng chuyến thăm và xem bạn là khách quý nhất", Wei-Feng Tzeng, học giả tại Đài Bắc, người nghiên cứu về nghi thức ngoại giao Trung Quốc, bình luận.

Ông Hàn Chính từng là ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, cơ quan quyền lực cao nhất đảng Cộng sản Trung Quốc, nhiệm kỳ 2017-2022. Tuy nhiên, sau đại hội 20, ông không còn là thành viên Bộ Chính trị và giữ chức Phó chủ tịch, vị trí không có nhiều ảnh hưởng đến việc hoạch định chính sách.

Với tư cách Phó chủ tịch nước, ông Hàn Chính thường được cử tham dự các sự kiện ngoại giao, như lễ đăng quang của Vua Anh Charles III hay lễ nhậm chức lần thứ hai của ông Trump.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng Phó chủ tịch Trung Quốc Hàn Chính trong lễ đón tại sân bay thủ đô Bắc Kinh ngày 13/5. Ảnh: AP

Isabelle Vladoiu, người sáng lập Viện Ngoại giao và Nhân quyền Mỹ, việc cử Phó chủ tịch Hàn Chính ra đón ở sân bay cho thấy Trung Quốc coi trọng tính hình thức của chuyến thăm, bởi "trong nghi thức ngoại giao của Trung Quốc, thứ bậc chưa bao giờ là lựa chọn ngẫu nhiên".

Julian Gewirtz, nhà sử học về Trung Quốc tại Đại học Columbia, cũng cho rằng việc Trung Quốc cử một người có chức vụ cao nhưng chủ yếu mang tính lễ tân, ngoại giao để đón lãnh đạo Mỹ có thể là cách để Bắc Kinh gửi đi một thông điệp đa tầng.

"Trung Quốc từng cử ông Hàn Chính dự lễ nhậm chức của ông Trump và hiểu rằng chức danh Phó chủ tịch, dù chỉ là vai trò nghi lễ, vẫn sẽ gây ấn tượng với một Tổng thống Mỹ vốn luôn coi trọng vị thế", Gewirtz nói.

Theo Gewirtz, việc lựa chọn ông Hàn Chính cho thấy cách Bắc Kinh nhìn nhận chuyến thăm của Tổng thống Trump, trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng cứng rắn và quyết đoán hơn. Điều này ngụ ý rằng ông Trump sẽ được đón tiếp trang trọng theo đúng nghi thức cấp nhà nước, nhưng sẽ không kỳ vọng nhiều vào kết quả thực chất.

"Đây là minh chứng cho thấy trong suốt hội nghị thượng đỉnh này, Trung Quốc hy vọng có thể dùng hình thức đổi lấy thực chất, tận dụng lễ nghi và sở thích phô trương của Tổng thống Trump để ngăn căng thẳng kinh tế leo thang trở lại và tranh thủ thêm thời gian cho Trung Quốc", ông cho biết thêm.

"Trong ngoại giao Trung Quốc, nghi lễ chính là thông điệp", Evan Medeiros, giáo sư nghiên cứu châu Á tại Đại học Georgetown, Mỹ, từng là cố vấn về châu Á cho tổng thống Barack Obama, nhận xét. "Lễ đón tại sân bay là thước đo đầu tiên, là cách Trung Quốc thể hiện mức độ tôn trọng".

Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc năm 2024, Tổng thống Nga Vladimir Putin được đón bởi Ủy viên Quốc vụ viện Thâm Di Cầm, người có vị thế thấp hơn ông Hàn Chính.

Trung Quốc từng thực hiện những thay đổi có chủ ý trong các lễ đón tiếp ở sân bay như vậy trước đây. Năm 2014, tổng thống Obama thăm Bắc Kinh trong bối cảnh Mỹ thực hiện chính sách "xoay trục" sang châu Á, nhằm củng cố các liên minh trong khu vực để kiềm chế một Trung Quốc ngày càng quyết đoán. Khi đó, ông chỉ được đón tiếp theo nghi thức thông thường bởi một quan chức cấp bộ là Ngoại trưởng Vương Nghị.

Vào năm 2009, khi ông Obama trở thành tổng thống Mỹ đầu tiên thăm Trung Quốc ngay trong năm đầu nhiệm kỳ, ông Tập Cận Bình đã ra đón tại sân bay. Ông Tập lúc đó cũng giữ chức Phó chủ tịch nhưng vẫn là ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung Quốc và đã được coi là người kế nhiệm tiềm năng của chủ tịch Hồ Cẩm Đào.

Tổng thống Trump hôm nay sẽ hội đàm với Chủ tịch Tập tại Bắc Kinh. Hai lãnh đạo sẽ thảo luận về nhiều vấn đề quan trọng, như thương mại, công nghệ, Đài Loan và xung đột Trung Đông.

Vũ Hoàng (Theo NY Post, AFP, Reuters, AP)