Vì sao người gầy vẫn bị ngưng thở khi ngủ?

Tôi gầy nhưng ngủ ngáy, người nhà nhiều lần thấy tôi ngừng thở vài giây rồi thở mạnh trở lại. Tôi nghĩ ngưng thở khi ngủ chủ yếu xảy ra ở người béo phì. Vì sao người gầy vẫn mắc bệnh? (Minh Trung, TP HCM)

Trả lời:

Béo phì chỉ là một trong những yếu tố nguy cơ của hội chứng ngưng thở khi ngủ. Người gầy vẫn có thể mắc hội chứng này nếu có các yếu tố nguy cơ khác.

Hội chứng ngưng thở khi ngủ phổ biến nhất là thể tắc nghẽn, xảy ra khi đường hô hấp trên bị thu hẹp hoặc đóng lại từng đợt trong lúc ngủ, làm luồng khí giảm hoặc ngừng dù cơ thể vẫn cố gắng hô hấp.

Ở người thừa cân, mỡ tích tụ quanh vùng cổ, lưỡi và đường hô hấp trên có thể khiến lòng đường thở hẹp hơn và dễ xẹp khi ngủ. Tuy nhiên, với người có cân nặng bình thường hoặc gầy, bác sĩ thường quan tâm nhiều hơn đến cấu trúc vùng hàm mặt và đường thở.

Người có hàm dưới nhỏ hoặc lùi, đường thở vốn hẹp, lưỡi lớn, amidan quá phát hay một số đặc điểm giải phẫu vùng họng có thể có nguy cơ tắc nghẽn đường thở khi ngủ dù cơ thể không có nhiều mỡ. Những đặc điểm về hình dạng sọ, mặt, đường hô hấp cũng liên quan đến yếu tố gia đình, di truyền.

Cơ chế này dễ xảy ra hơn khi ngủ. Lúc thức, các cơ vùng họng giúp duy trì đường thở mở. Khi ngủ, lực cơ giảm, lưỡi và các mô mềm phía sau họng có xu hướng dịch chuyển, làm đường thở hẹp lại. Nếu một người vốn có đường thở nhỏ, sự thay đổi này có thể đủ để gây tắc nghẽn từng đợt. Người bệnh ngừng thở trong thời gian ngắn, oxy máu giảm và não phải tạo ra những lần thức giấc rất ngắn để tái lập hô hấp. Quá trình này có thể lặp lại nhiều lần trong một đêm mà người bệnh không nhận biết.

ThS.BS.CKII Nguyễn Thị Mỹ Hạnh khám họng cho nam thanh niên Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Ngoài cấu trúc đường thở, tuổi tác, giới tính, tiền sử gia đình và một số bệnh lý nội tiết cũng có thể làm tăng nguy cơ. Uống rượu trước khi ngủ có thể khiến cơ vùng miệng và họng giãn nhiều hơn, trong khi hút thuốc có thể gây viêm, phù nề đường hô hấp trên. Do đó, nhìn vào cân nặng hay vóc dáng bên ngoài không đủ để xác định một người có nguy cơ ngưng thở khi ngủ hay không.

Dấu hiệu đáng lưu ý là ngáy to thường xuyên, đặc biệt tiếng ngáy xen kẽ những khoảng im lặng do ngừng thở, sau đó người bệnh thở hổn hển hoặc có cảm giác nghẹt thở. Ban ngày, người bệnh có thể buồn ngủ nhiều dù đã ngủ đủ giờ, mệt mỏi, đau đầu buổi sáng, khô miệng khi thức dậy, giảm khả năng tập trung hoặc dễ cáu gắt. Không phải người ngủ ngáy nào cũng mắc ngưng thở khi ngủ, nhưng ngáy kèm những khoảng ngừng thở là dấu hiệu cần được kiểm tra.

Những lần tắc nghẽn đường thở lặp đi lặp lại có thể làm oxy máu giảm, giấc ngủ bị phân mảnh và gây áp lực lên hệ tim mạch. Ngưng thở khi ngủ không được điều trị có liên quan đến tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim, suy tim và đột quỵ.

Do đó, người gầy hoặc có cân nặng bình thường không nên loại trừ nguy cơ chỉ dựa vào cân nặng. Bạn ngáy to kéo dài, được người nhà phát hiện ngừng thở khi ngủ, thường xuyên tỉnh giấc vì nghẹt thở hoặc buồn ngủ quá mức vào ban ngày thì nên đi khám. Đo đa ký giấc ngủ hoặc các phương pháp khảo sát giấc ngủ phù hợp có thể xác định có ngưng thở hay không, loại bệnh và mức độ nặng, từ đó đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.

ThS.BS.CKII Nguyễn Thị Mỹ Hạnh
Khoa Nội Tổng hợp
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp