5 cách đơn giản kiểm tra cơ thể đang lão hóa

Khả năng đứng lên từ sàn, giữ thăng bằng, tốc độ đi bộ và duy trì sức bền có thể phần nào phản ánh chức năng vận động khi cơ thể lão hóa.

Lão hóa ảnh hưởng đến sức mạnh cơ bắp, khả năng giữ thăng bằng, tốc độ di chuyển và sức bền tim phổi. Một số bài kiểm tra đơn giản có thể giúp mỗi người theo dõi những thay đổi này theo thời gian. Tuy nhiên, kết quả chỉ mang tính tham khảo, không thể dùng để xác định chính xác tuổi sinh học hay dự đoán tuổi thọ.

Đứng lên từ sàn mà không cần chống tay

Bài kiểm tra đứng lên - ngồi xuống từ sàn đánh giá đồng thời sức mạnh, độ linh hoạt và khả năng giữ thăng bằng. Người thực hiện bắt đầu ở tư thế đứng, bắt chéo chân, hạ người xuống sàn rồi đứng lên trở lại mà không dùng tay, đầu gối hoặc điểm tựa để hỗ trợ.

Theo Verywell Health, bài kiểm tra này yêu cầu sự phối hợp của nhiều nhóm cơ và khả năng kiểm soát cơ thể. Khả năng thực hiện tốt có thể cho thấy chức năng vận động còn được duy trì, trong khi việc cần nhiều điểm tựa hơn có thể phản ánh một số hạn chế về sức mạnh hoặc thăng bằng.

Tuy nhiên, kết quả bài tập này cũng chịu ảnh hưởng bởi tuổi, tình trạng khớp, chấn thương cũ và mức độ quen với việc ngồi trên sàn. Người đau khớp hoặc có vấn đề về vận động không nên cố thực hiện động tác nếu cảm thấy không an toàn.

Đứng một chân để kiểm tra thăng bằng

Đứng bằng một chân trong khoảng 30 giây là bài kiểm tra đơn giản về khả năng giữ thăng bằng. Khi tuổi tăng, sức mạnh cơ bắp và sự phối hợp giữa não với cơ có thể thay đổi, khiến việc duy trì tư thế trở nên khó khăn hơn.

Trang WebMD chỉ ra khả năng đứng một chân có thể phản ánh khả năng thăng bằng và nguy cơ té ngã, đặc biệt ở người lớn tuổi. Người thực hiện nên đứng gần tường hoặc một điểm tựa chắc chắn để phòng mất thăng bằng. Tuy nhiên, khả năng giữ thăng bằng còn phụ thuộc vào tuổi, thể trạng, bệnh lý, thuốc đang sử dụng và điều kiện thực hiện.

Bài tập đứng một chân giúp kiểm tra khả năng giữ thăng bằng của cơ thể. Ảnh: Quỳnh Dung

Tốc độ đi bộ

Tốc độ đi bộ là một cách đơn giản để theo dõi khả năng vận động. Có thể đo một đoạn đường thẳng 4 m, đi với tốc độ nhanh nhưng vẫn thoải mái rồi tính quãng đường chia cho thời gian hoàn thành.

Theo WebMD, tốc độ đi bộ dưới 0,8 m/giây có thể liên quan đến nguy cơ suy yếu thể chất cao hơn. Tuy nhiên, tốc độ đi bộ chỉ phản ánh phần nào khả năng vận động và chức năng thể chất, không thể dùng để xác định chính xác mức độ lão hóa của một người.

Một cách hữu ích hơn là đo trong cùng điều kiện ở những thời điểm khác nhau. Nếu tốc độ giảm đáng kể so với trước, đặc biệt khi đi kèm khó khăn trong các hoạt động hằng ngày, có thể trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân.

Kiểm tra lực nắm tay

Lực nắm tay phản ánh một phần sức mạnh cơ bắp và chức năng thể chất. Tại cơ sở y tế, lực nắm tay có thể được đo bằng lực kế cầm tay (dynamometer), giúp đánh giá sức cơ và chức năng vận động. Có thể đo ba lần ở mỗi tay và lấy giá trị trung bình để theo dõi.

Lực nắm tay cũng chịu ảnh hưởng bởi giới tính, tuổi, kích thước cơ thể, công việc và mức độ tập luyện. Vì vậy, một kết quả thấp không nhất thiết đồng nghĩa cơ thể đang già nhanh. Việc theo dõi xu hướng của bạn theo thời gian có thể có ý nghĩa hơn so với so sánh với người khác.

Theo dõi VO2 max

VO2 max là lượng oxy cơ thể có thể sử dụng trong quá trình vận động cường độ cao, thường được dùng để đánh giá sức bền tim phổi. Một số đồng hồ thông minh và thiết bị đeo có thể ước tính chỉ số này dựa trên dữ liệu vận động, trong khi phép đo chính xác hơn được thực hiện tại phòng thí nghiệm sinh lý thể thao.

VO2 max có liên quan đến sức khỏe tim mạch và khả năng duy trì hoạt động thể chất. Tuy nhiên, chỉ số này nên được xem xét như một xu hướng theo thời gian, thay vì dựa vào một lần đo để đánh giá toàn bộ quá trình lão hóa.

Việc duy trì các hoạt động aerobic như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi hoặc chạy phù hợp với thể trạng có thể giúp cải thiện sức bền tim phổi. Mức VO2 max phù hợp cũng khác nhau theo tuổi, giới tính và mức độ tập luyện.

Lưu ý

Các bài kiểm tra trên có thể giúp theo dõi một số khía cạnh của sức khỏe thể chất, nhưng không có bài kiểm tra đơn lẻ nào đánh giá toàn diện một người đang lão hóa tốt hay không. Quá trình lão hóa còn liên quan đến sức khỏe tim mạch, nhận thức, dinh dưỡng, giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và khả năng duy trì các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.

Nếu kết quả giảm rõ rệt so với trước hoặc xuất hiện yếu cơ, mất thăng bằng, khó đi lại, khó thực hiện các hoạt động vốn quen thuộc, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân. Người có bệnh lý xương khớp, tim phổi, chóng mặt hoặc vấn đề vận động cũng nên được hướng dẫn trước khi tự thực hiện các bài kiểm tra.

Bảo Bảo (Tổng hợp)