57 minutes ago
3
Di dời nhà ven kênh không chỉ là bài toán chỉnh trang đô thị đơn thuần. Thước đo quan trọng nhất là sau khi di dời, cuộc sống của người dân có tốt hơn hay không. Hầu hết người dân đều mong muốn giá bồi thường sát giá thị trường, chính sách hỗ trợ hợp lý và quan trọng nhất là được tái định cư gần nơi ở cũ.
Do đó, nhà tái định cư phải đi trước một bước. Người dân cần biết mình sẽ sống ở đâu, điều kiện ra sao trước khi giao nhà, giao đất. Đừng để người dân rời khỏi nơi ở cũ rồi mới loay hoay tìm chỗ ở mới, kéo theo những tháng ngày tạm cư và bất ổn cuộc sống. TP.HCM cũng cần tránh lặp lại bài học xây khu tái định cư quy mô lớn nhưng vị trí chưa phù hợp, dẫn đến tình trạng bỏ trống, lãng phí, điển hình như khu Vĩnh Lộc... Thành công của chính sách tái định cư không đo bằng số căn hộ xây lên, mà phải đo bằng khả năng người dân ổn định cuộc sống lâu dài nơi ở mới.
Thực tế tại rạch Xuyên Tâm và bờ bắc kênh Đôi cho thấy khi chính sách được điều chỉnh sát thực tế, sự đồng thuận của người dân tăng lên. Ở hai dự án này, TP.HCM mạnh dạn nâng mức hỗ trợ nhà đất lấn chiếm trước tháng 7.2014 lên mức cao nhất 70%, đồng thời vẫn bố trí suất tái định cư. Kinh nghiệm đáng để nhân rộng là chính sách không nên chỉ căn cứ vào những gì có trong hồ sơ, mà phải tính đến hoàn cảnh thực tế của người dân.
Một chủ trương lớn muốn đi nhanh và đi đến cùng cần đội ngũ thực thi đủ năng lực. Cán bộ làm công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng phải dám nghĩ, biết làm và vận dụng linh hoạt pháp luật với tinh thần đồng hành và sự thấu cảm. Việc đối thoại, giải thích, vận động và giải quyết thấu tình, đạt lý từng trường hợp cụ thể quan trọng không kém việc ban hành chính sách. Nếu chính sách tốt nhưng thực thi máy móc, thiếu năng lực hoặc thiếu trách nhiệm, mục tiêu lớn vẫn khó đạt.
Thực tế sau giải tỏa cho thấy một số khu vực vẫn còn những căn nhà siêu nhỏ, dị dạng, nằm lọt thỏm giữa các công trình mới, gây mất mỹ quan và tiếp tục tạo ra những khu dân cư chắp vá. Nếu cứ giữ ranh thu hồi đất cứng nhắc, TP.HCM có thể bỏ lỡ cơ hội chỉnh trang đồng bộ. Thành phố cần mạnh dạn nghiên cứu mở rộng ranh thu hồi trong trường hợp cần thiết, thậm chí thu hồi luôn phần diện tích nhỏ hẹp còn lại với mức giá hợp lý để hình thành quỹ đất liền khoảnh, thuận lợi cho xây dựng hạ tầng và chỉnh trang đô thị.
Nghị quyết 21-NQ/TW năm 2026 của T.Ư Đảng về quan điểm, định hướng sửa đổi luật Đất đai và các luật có liên quan đã chuyển mạnh từ tư duy "bồi thường tài sản bị thu hồi" sang "tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất", bảo đảm cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người dân. Suy cho cùng, mục tiêu của chỉnh trang đô thị không chỉ làm cho dòng kênh sạch hơn, con đường rộng hơn hay cảnh quan đẹp hơn mà còn giúp người dân sống bên những dòng kênh ấy có một nơi ở tốt hơn, một cuộc sống ổn định hơn và tương lai tốt hơn.
Từ dự án cải tạo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè năm 1993 đến 117 dự án di dời nhà ven kênh, rạch trong nhiệm kỳ này, TP.HCM đang đứng trước cơ hội tạo ra một hình mẫu mới về chỉnh trang đô thị. Khi người dân có nơi ở tốt hơn, sinh kế ổn định hơn và tương lai được bảo đảm hơn, đó mới là một cuộc "an dân" đúng nghĩa.
