Bài học khi tôi gửi 100 CV xin việc nhờ AI viết hộ

100 đơn xin việc được gửi đi, chỉ có 7 cái được nhà tuyển dụng hồi âm, nhưng thật trớ trêu.

Một ngày mùa đông tháng hai ở Đức, người quản lý trực tiếp gọi tôi vào phòng họp kín. Tôi bước vào căn phòng đó với tâm thế của một cuộc nói chuyện về thành quả của năm vừa qua, nhưng trên bàn lại là một tờ giấy thỏa thuận chấm dứt hợp đồng lao động. Chỉ mới nghĩ tới việc gia đình, vợ con và những khoản chi phí định kỳ hàng tháng thôi cũng đã làm tôi mất đi khả năng giao tiếp cơ bản với người đối diện.

Những ngày sau đó, tôi làm điều mà một phần thế giới đã làm trong giai đoạn cao điểm của sa thải: ngắt kết nối với bên ngoài. Tôi ngại khi phải trả lời những câu hỏi thăm "công việc ổn không?", nhưng vẫn cố tỏ ra vui vẻ, tích cực và chỉ dám để nỗi buồn trồi lên khi vợ đã đi làm và con đã đi học. Tôi đối chọi với mọi âu lo bằng sự tích cực duy nhất còn sót lại: kinh nghiệm mình có, chỉ là vấn đề thời gian cho việc kiếm tìm những cơ hội phù hợp khác.

Tôi chính thức là người thất nghiệp, lang thang ở mọi ngóc ngách trên mạng xã hội để nộp đơn, để rồi hàng ngày lướt qua hàng trăm bài được AI viết, chúng chia sẻ sự thành công của chính AI mang lại. Để trả lời cho câu hỏi: "Bây giờ mình làm gì tiếp?", tôi nhờ AI hỗ trợ tạo giúp một kế hoạch chi tiết cho từng tuần, theo đuổi những mục tiêu mà bản thân phải đạt được qua từng tháng.

Tôi thấy bản thiết kế rành mạch và tường minh hơn cả mình làm cho chính bản thân, xem qua có vẻ khả thi nên sự tự tin cũng được đẩy lên đôi chút. Tôi còn tranh thủ nghiên cứu trước mức lương của những công ty đã nộp, tập cách thương thảo để lấy được mức "giá" cao nhất mà chủ doanh nghiệp sẵn lòng bỏ ra để đưa tôi về.

Nhưng hiện thực bao giờ cũng tàn khốc hơn những gì được tô vẽ. 100 đơn xin việc tôi gửi đi, chỉ có 7 đơn được người tuyển dụng hồi âm, số còn lại bị từ chối. Nhưng đó không phải là vấn đề, quan trọng là cả 7 cánh cửa có người đứng chờ sẵn ấy, tôi đều không bước qua nổi. Mãi về sau tôi mới hiểu: AI viết CV đủ giỏi để qua vòng máy đọc, nhưng không thể thay tôi bước qua vòng phỏng vấn với người thật.

>> 42 tuổi phải viết đơn thôi việc sau ba năm bị sếp 'sa thải thầm lặng'

Tháng thứ ba tìm việc, tôi quyết định lên văn phòng trợ cấp thất nghiệp địa phương với hy vọng số tiền thuế mình đã đóng nhiều năm qua sẽ phần nào cứu vãn được tình hình tài chính. Người quản lý hồ sơ già hơn mẹ tôi, nhìn với ánh mắt cảm thông, cố hiểu hết những gì tôi đang miêu tả bằng vốn từ vựng tiếng Đức ít ỏi và gõ lại vào máy tính. Cuối buổi xét duyệt nhận tiền trợ cấp, bà hỏi tôi "có muốn học thêm thứ gì không?". Tôi chỉ biết cười và lắc đầu vì thật tâm tôi không biết nên học gì?

Trong suốt ba tháng trời tìm việc, tôi loay hoay đi tìm giá trị của mình đối với doanh nghiệp. Nhưng giờ tôi hiểu thứ giữ chân khiến mình không thể vươn xa ở các buổi phỏng vấn là kỹ năng giao tiếp. Là việc mình không đủ giỏi để cụ thể hóa những thành tích cá nhân một cách trọn vẹn, chân thành. Lẽ dĩ nhiên niềm tin của người tuyển dụng lại càng khó để trao tôi khi đó.

Giống như bao người làm việc hằng ngày với máy tính, nhờ AI việc được tiếp cận với kiến thức đa chiều, thông tin ngắn gọn và các định hướng giải quyết vấn đề rõ ràng bỗng trở thành một món quà phổ biến. Theo dòng chảy, tôi thiếu tính toán trong việc phó mặc máy móc thay mình giao tiếp từ lên kế hoạch, viết CV, đến tô vẽ bản thân. Nhưng hai thứ tôi thừa trong đối thoại với nhà tuyển dụng là sự dài dòng, quanh co. Hai thứ đó làm yếu đi thái độ chân thành và trách nhiệm mà tôi đang cố thể hiện.

Những ngày tiếp theo sau đó, tôi luyện cách nói một câu chuyện dung dị cho cả người kể và người nghe. Cánh rừng ở sau nhà là nơi tôi bắt đầu vừa tập đi bộ vừa tập kể, nhiều người thấy tôi vừa đi vừa nói, họ nghĩ tôi nghiện. Tôi quả thật đã nghiện việc kể lể, càng kể nhiều tôi lại càng nhận ra đã quá lâu rồi tôi không tự mình diễn giải một sự vật, sự việc trọn vẹn. Tôi tập cả việc trả lời từng câu hỏi đời sống đến chuyên môn bằng việc nghe hết ý, thay vì đi ngay vào những điều muốn nói, tôi đi vào những điều họ muốn nghe.

Cuốn sổ tay vợ tặng tôi từng dùng vẽ nhăng cuội về định hướng công việc bây giờ trở thành nơi tôi luyện viết. Tôi nhận ra việc trình bày những ý tưởng trên giấy không thật sự chỉ nằm ở việc lựa chọn câu từ mà còn là việc sắp xếp dòng sự kiện muốn truyền tải. Viết không còn đơn thuần chỉ là gói gọn câu chữ mà nó chính là sự suy tư. Tôi dùng quyển sổ đó viết lại những suy tư của nhiều năm đi làm, mỗi một bài tôi lại gửi cho một người quen nhờ họ chỉnh sửa hoặc chí ít cũng để nghe họ có hiểu tôi đang muốn viết gì không?

Một năm sau những buổi luyện tập giao tiếp, tôi nhận việc ở một công ty công nghệ có trụ sở ở Đức. Công việc không nhàn, bù lại cái "giá" tôi đưa ra được chấp nhận kèm nhiệm vụ mới: dạy máy giao tiếp giống người hơn. Đôi khi tôi tự hỏi, nếu lại một ngày nào đó, tôi lại được gọi vào phòng họp kín với một tờ giấy chờ sẵn. Liệu mọi thứ có khác đi?

Toàn Nguyễn