Tán sạch sỏi san hô bằng đường hầm nhỏ qua da

TP HCMAnh Tuấn, 45 tuổi, có sỏi san hô choán gần hết đài bể thận phải, được bác sĩ tán sạch sỏi bằng kỹ thuật đường hầm nhỏ qua da.

Anh Tuấn đau âm ỉ hông lưng bên phải nhiều tháng, uống thuốc giảm đau không đỡ. Kết quả siêu âm và X-quang hệ tiết niệu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM ghi nhận khối sỏi kích thước khoảng 4x5cm, dạng san hô phân nhánh, mọc lan theo hình dạng đài bể thận.

ThS.BS Nguyễn Tân Cương, Phó khoa Tiết niệu, Trưởng đơn vị Ung thư tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, cho biết sỏi san hô là một trong những dạng sỏi phức tạp nhất của hệ tiết niệu, mục tiêu điều trị không chỉ lấy sạch sỏi mà còn hạn chế tối đa nguy cơ chảy máu, nhiễm khuẩn và bảo tồn chức năng thận cho người bệnh. Êkíp quyết định can thiệp bằng kỹ thuật tán sỏi thận qua da đường hầm nhỏ (mini-PCNL) thay vì mổ mở. Phương pháp này đủ để tiếp cận và tán vụn toàn bộ khối sỏi bằng laser công suất cao, hạn chế chảy máu.

Bác sĩ Cương (phải) tán sỏi thận qua da đường hầm nhỏ cho anh Tuấn. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Êkíp kết hợp siêu âm 3D và C-arm để tạo đường vào thận. Hệ thống siêu âm 3D giúp dựng hình không gian ba chiều, xác định đài thận chứa sỏi, lựa chọn hướng tiếp cận và nhận diện các cấu trúc mạch máu cần tránh. Trong khi đó, hệ thống C-arm cung cấp hình ảnh X-quang theo thời gian thực, giúp êkíp kiểm soát hướng đi của kim, vị trí dụng cụ và độ sâu khi tiếp cận hệ thống đài bể thận. Sự phối hợp này giúp tăng độ chính xác khi tạo đường hầm, hạn chế tổn thương mô và giảm nguy cơ biến chứng.

Chỉ 90 phút sau khi chọc kim và tạo một đường hầm nhỏ đường kính khoảng 5 mm từ ngoài da vào thận, êkíp đã tán vụn khối sỏi san hô bằng laser công suất cao và hút ra ngoài. Sau đó, êkíp nội soi kiểm tra từng đài thận, lần lượt gắp sạch những mảnh sỏi còn sót lại.

Kết thúc thủ thuật, bác sĩ đặt một ống thông JJ nối từ thận xuống bàng quang và một ống dẫn lưu thận qua da để theo dõi. Hậu phẫu, người bệnh ăn cháo sớm, nước tiểu hồng nhạt và trong dần, vết mổ khô, ít đau.

Một ngày sau mổ, anh Tuấn được rút ống dẫn lưu thận và ống thông tiểu, xuất viện sau 2 ngày. Hai tuần sau, anh tái khám để rút ống thông JJ và được tư vấn các biện pháp phòng ngừa sỏi tái phát.

Sỏi san hô thường liên quan đến tình trạng nhiễm khuẩn đường tiết niệu mạn tính hoặc rối loạn chuyển hóa khiến sỏi tái tạo liên tục. Vì chiếm gần trọn hệ thống đài bể thận, sỏi san hô khó lấy sạch trong một lần can thiệp hơn sỏi đơn độc thông thường. Nếu để lâu không điều trị, sỏi san hô có thể gây thận ứ nước kéo dài, nhiễm khuẩn tái phát thường xuyên, thậm chí suy giảm chức năng thận.

Theo bác sĩ Cương, với sỏi thận kích thước trên 20 mm, bao gồm sỏi san hô, tán sỏi qua da là phương pháp điều trị tối ưu cho tỷ lệ sạch sỏi cao hơn và ít phải can thiệp bổ sung so với tán sỏi ngoài cơ thể hay nội soi niệu quản. Kỹ thuật tán sỏi thận qua da đường hầm nhỏ giúp giảm tổn thương mô thận, hạn chế chảy máu trong và sau mổ - biến chứng đáng lo ngại nhất khi tán sỏi qua da đường hầm cỡ lớn điều trị sỏi san hô.

Bác sĩ khuyến cáo người bệnh nên uống 2-2,5 lít nước mỗi ngày, giảm muối, hạn chế đạm động vật để phòng bệnh tái phát. Người nguy cơ cao nên khám, phân tích thành phần sỏi, xét nghiệm chuyển hóa để tìm nguyên nhân và phòng ngừa. Khi có dấu hiệu đau hông lưng, tiểu buốt, tiểu rắt kéo dài, người bệnh cần khám sớm để phát hiện và điều trị kịp thời, ít xâm lấn.

Hà Thanh

*Tên người bệnh đã được thay đổi