Bắt đúng nhịp sóng để đẩy 'con thuyền kinh tế' tiến lên

50 minutes ago 5

Quảng Cáo
0943778078

Bất chấp các biến động khó lường từ thế giới, kinh tế Việt Nam 7 tháng của năm đi đúng chủ trương "ổn định để bứt tốc" và đạt được những kết quả lạc quan.

Thành tựu ngoạn mục sau 7 tháng

Báo cáo từ Bộ Tài chính cho thấy các hoạt động sản xuất, thương mại, đầu tư, dịch vụ, du lịch... của cả nước đều duy trì đà tăng sau 7 tháng năm nay. Cụ thể, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) tăng 11,4% so với cùng kỳ năm trước, là mức tăng cao nhất của 7 tháng so với cùng kỳ năm trước trong nhiều năm qua. Chỉ số này tăng đồng loạt ở cả 34 địa phương. Bên cạnh đó, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước, nếu loại trừ yếu tố giá tăng 7,5%.

Dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào VN nhảy vọt với hơn 38 tỉ USD, tăng 58% so với cùng kỳ năm trước; dòng vốn FDI thực hiện cũng tăng 11,8% với 15,2 tỉ USD. Trong mắt của du khách nước ngoài, VN tiếp tục là điểm đến hấp dẫn nhờ chính sách thị thực thuận lợi, công tác xúc tiến, quảng bá được đẩy mạnh, sản phẩm du lịch đa dạng cùng với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, văn hóa, ẩm thực và chi phí du lịch hợp lý. Điều này giúp lượng khách quốc tế đến VN từ đầu năm đến hết tháng 7 đạt 13,9 triệu lượt, tăng 13,8% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, trong khi các chỉ tiêu duy trì đà tăng trưởng thì lạm phát được kiểm soát. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 7 giảm 0,1% so với tháng trước; bình quân 7 tháng ước tăng 4,39% so với cùng kỳ, trong phạm vi mục tiêu cả năm. Chính sách tiền tệ, tỷ giá, lãi suất được điều hành chủ động, linh hoạt trong bối cảnh chịu nhiều sức ép từ bên ngoài; thanh khoản trong ngắn hạn của hệ thống ngân hàng được cải thiện...

Sau khi ghi nhận kết quả kinh tế 6 tháng đầu năm vượt kỳ vọng, nhiều tổ chức như DBS, UOB, Standard Chartered đã điều chỉnh tăng dự báo tăng trưởng của VN cho năm nay. Trong đó, UOB dự báo GDP của VN tăng 8,5%, mức cao nhất Đông Nam Á; còn Standard Chartered đưa ra dự báo lạc quan hơn ở mức 9,5%, đồng thời kỳ vọng đà tăng trưởng sẽ tiếp tục kéo dài sang năm 2027.

Dư địa để tăng trưởng kinh tế của chúng ta còn rất lớn, rất sâu. Chỉ cần quyết tâm làm tốt, làm đúng như đường hướng chiến lược đã vạch ra thì kinh tế VN sẽ không chỉ tăng tính theo phần trăm 2 con số như năm nay mà còn gấp theo số lần, tăng trưởng thần kỳ trong giai đoạn tới.

PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và kinh tế quốc tế

PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và kinh tế quốc tế, nhận định đây là bước tiến bộ vượt bậc, thậm chí có thể xem là một trong những thành tựu vĩ đại nhất trong khoảng 40 năm đổi mới vừa qua. Mặc dù so với các mục tiêu tối đa vẫn còn không ít thách thức, nhưng việc nền kinh tế duy trì được đà tăng trưởng cao là điều rất đáng ghi nhận. Sự ngoạn mục này càng có ý nghĩa khi đặt trong một bối cảnh đầy áp lực: trong khi nền kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều bất ổn, xung đột, khủng hoảng và các rào cản thương mại gia tăng - vốn được gọi là những "cơn gió ngược", VN đã chủ động bắt đúng nhịp cơn gió đó để đẩy "con thuyền kinh tế" tiến lên, tìm kiếm cơ hội bứt phá ngay trong sự bất định. Cùng với đó, ở trong nước, nền kinh tế phải vận hành theo cơ chế "vừa chạy vừa xếp hàng". Chúng ta vừa phải đảm bảo nhịp độ tăng trưởng, vừa thực hiện tinh giản, sắp xếp bộ máy chính quyền 2 cấp, đồng thời đối mặt với các khó khăn về môi trường kinh doanh.

PGS-TS Nguyễn Thường Lạng nhấn mạnh: Thành quả này đến từ sự điều hành chuẩn xác, đúng hướng của Chính phủ với việc công bố hàng loạt nghị quyết đột phá như Nghị quyết 57, 68, 79, 86... cùng sự nỗ lực tối đa từ các địa phương, bộ, ngành và cộng đồng doanh nghiệp (DN). Tất cả đã tạo nên xung lực mới, đưa nền kinh tế bước vào một quỹ đạo phát triển rộng hơn, cao hơn và bền vững hơn.

TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu chính sách Trường ĐH VinUni, cho rằng ngay từ đầu năm Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra thông điệp chúng ta quyết tâm tăng trưởng cao, nhưng trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô. Và số liệu thực tế đã chứng minh rằng chúng ta đang làm được điều đó. Chúng ta đang đạt tăng trưởng cao, nhưng không đánh đổi bằng lạm phát. Điều đó sẽ củng cố lại kỳ vọng lạm phát. Khi kỳ vọng lạm phát được neo vững, quanh mức 4,5%, thì các dòng vốn từ bên ngoài và cả dòng vốn trong nước cũng sẽ quay trở lại nền kinh tế.

"Tôi nghĩ rằng 6 tháng đầu năm đã tạo ra được những bước nhảy vọt. Chưa bao giờ chúng ta có tốc độ tăng trưởng cao như vậy trong 6 tháng đầu năm. Điều đó tạo ra một đà rất lớn. Chúng ta cần tiếp tục thúc đẩy đà này không chỉ cho nửa cuối năm mà còn cho những năm tiếp theo", TS Nguyễn Tú Anh cho hay.

Động lực truyền thống và không gian mới rất lớn

Theo Bộ Tài chính, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 10% trở lên, tăng trưởng 6 tháng cuối năm cần đạt khoảng 11,7%. PGS-TS Nguyễn Thường Lạng khẳng định dư địa phát triển của VN còn rất lớn, nằm ở cả hai nhóm động lực truyền thống và các không gian mới.

Cụ thể, với nhóm động lực truyền thống, đầu tư công là nguồn dư địa cực kỳ lớn khi hiện vẫn còn hơn 60% lượng vốn đầu tư công chưa giải ngân hết trong 7 tháng qua. Đơn cử như Điện Biên - địa phương báo cáo thuộc nhóm giải ngân tốt nhất - cũng mới đạt hơn 50%. Khi lượng tiền "khổng lồ" này được giải ngân quyết liệt và bơm thẳng vào nền kinh tế trong các tháng cuối năm, sức lan tỏa sẽ cực kỳ mạnh mẽ, tạo ngay ra sản phẩm và tạo cơ cấu tăng trưởng mới.

Kế tiếp là thương mại xuất nhập khẩu. Chỉ trong 7 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đã cán mốc gần 700 tỉ USD, tương đương con số của cả năm 2024. Trong 5 tháng còn lại, chỉ cần khối này duy trì bình quân 100 tỉ USD/tháng là cả năm sẽ đạt mức kỷ lục 1.100 - 1.200 tỉ USD. Song hành với đó là thu hút vốn đầu tư FDI cùng đầu tư khu vực tư nhân đang ngày càng tích cực. Dòng vốn FDI dự kiến đạt 29 - 30 tỉ USD, tăng cao so với 25,7 tỉ USD năm ngoái nhờ môi trường chính trị ổn định và chính sách cởi mở.

Đáng chú ý, dòng vốn tư nhân đang chảy mạnh vào sản xuất công nghiệp, giúp ngành này đạt mức tăng trưởng ấn tượng 11 - 12%. Ngoài ra, tiêu dùng nội địa tuy tăng trưởng còn chậm nhưng dư địa sẽ bứt phá mạnh vào các tháng cuối năm nhờ chuỗi sự kiện lễ hội, tết, chính sách tăng lương và năm học mới.

Về các nguồn động lực mới, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng chỉ rõ: Đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) và công nghệ đang tạo ra xung lực rất mạnh. Trước đây, VN chỉ dành khoảng 0,4% GDP cho R&D nhưng đã đạt mức tăng trưởng 7%. Nếu mạnh dạn nâng tỷ lệ đầu tư R&D lên 2% GDP và tập trung vào các công nghệ mũi nhọn, khả năng thương mại hóa cao thì mức độ sinh lời và đà tăng trưởng thu về sẽ vô cùng lớn.

Song song, sau đợt sáp nhập các đơn vị hành chính cấp tỉnh, huyện, một lượng lớn trụ sở, đất đai công dôi dư hiện nay đều là các vị trí "đất vàng", "đất đẹp". Nếu có chính sách giải phóng và thương mại hóa tốt nguồn tài sản này có thể đóng góp thêm 1 - 2% GDP hoặc hơn cho nền kinh tế. Ngoài ra, nguồn vốn ODA, tài trợ phi chính phủ (khoảng 350 triệu USD/năm), kiều hối (12 - 15 tỉ USD/năm), thị trường tín chỉ carbon, cùng các mô hình kinh tế số, kinh tế biển, kinh tế di sản, kinh tế tầm thấp... nếu được tổ chức bài bản sẽ là động lực giúp quy mô kinh tế VN hoàn toàn có thể tăng gấp đôi trong 5 - 7 năm tới.

Quyết liệt giải phóng nguồn lực, thúc đẩy giải ngân đầu tư công

Theo TS Nguyễn Tú Anh, chìa khóa của tăng trưởng trong những tháng cuối năm là phải đưa nguồn vốn đầu tư công vào nền kinh tế. Sau 7 tháng, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công vẫn chưa đạt 50% và ước tính còn hơn 600.000 tỉ đồng. Nếu giải ngân hết trong những tháng còn lại thì đây là nguồn cung tiền cho toàn nền kinh tế. Khi nguồn tiền trong nền kinh tế gia tăng, điều đó đồng nghĩa với việc thanh khoản nói chung gia tăng, giúp lãi suất trong hệ thống ngân hàng có thể giảm. Như vậy sẽ góp phần kích thích đầu tư tư nhân.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục khuyến khích và tạo mọi điều kiện thúc đẩy hoạt động xuất khẩu, đảo chiều cán cân thương mại để có thặng dư cho nền kinh tế. Khi cán cân thương mại chuyển sang xuất siêu thì sẽ đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế.

"Đầu tư công vẫn là dòng vốn mồi cho nền kinh tế. Ở đây khi chúng ta tăng cung tiền thông qua dòng vốn đầu tư từ nhà nước và từ thặng dư thương mại thì không còn gây áp lực lên cung tiền từ hệ thống ngân hàng, từ đó cũng làm giảm áp lực lên tỷ giá hối đoái và giảm lãi suất. Đó sẽ là 2 cú hích quan trọng để đạt tăng trưởng cao trong những tháng cuối năm", TS Nguyễn Tú Anh nhấn mạnh.

Để thực hiện được những điều đó, ông cho rằng Chính phủ đang làm rất quyết liệt với nhiều giải pháp, chẳng hạn như giao chỉ tiêu tăng trưởng và giải ngân đầu tư công cho từng địa phương, bộ, ngành; đồng thời Chính phủ và ngay cả Quốc hội đã tổ chức họp không thường lệ để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc. Trong đó, việc gỡ vướng cho các dự án bất động sản tồn đọng đã giải phóng được nguồn lực đưa vào nền kinh tế. Ngay cả điều đó cũng sẽ góp phần thúc đẩy tiêu dùng khi người dân có thêm tiền chi tiêu. Hơn nữa, với các chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh, DN nhỏ và vừa như giãn, hoãn nộp thuế hay dự kiến giảm 30% thuế thu nhập là biện pháp hợp lý. Hỗ trợ lực lượng kinh tế này cũng để các đơn vị tạo thêm việc làm cho người dân, từ đó thúc đẩy tiêu dùng lẫn đầu tư. Việc đó sẽ đóng góp lớn hơn cho nền kinh tế chứ không phải là mục tiêu đóng góp vào ngân sách nhà nước. Như vậy, với sự quyết tâm và nỗ lực hơn nữa thì mục tiêu tăng trưởng cao cả năm sẽ đạt được.

Còn theo PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, để hiện thực hóa các dư địa và thúc đẩy đà tăng trưởng cao ngay trong giai đoạn còn lại của năm, đầu tiên cần chấm dứt tình trạng "no dồn đói góp" - tức thói quen 6 - 7 tháng đầu năm giải ngân rất chậm, dồn đến những tháng cuối năm mới giải ngân ồ ạt. Cần đẩy nhanh tiến độ giải ngân ngay từ bây giờ để dòng vốn sớm phát huy tác dụng. Cùng với đó, quyết liệt tháo gỡ khó khăn cho DN, tận dụng tối đa các FTA để đưa tổng kim ngạch xuất nhập khẩu toàn quốc đạt mục tiêu 1.100 - 1.200 tỉ USD.

Ở trong nước, cần cấp bách ổn định các thị trường cốt lõi: giữ vững sự ổn định tại các thị trường vàng, năng lượng và bất động sản. Đồng thời có chính sách thực chất nhằm khuyến khích đầu tư tư nhân, điều hướng dòng tiền nhàn rỗi trong dân chúng chảy vào hoạt động sản xuất kinh doanh thay vì đầu cơ tài sản. Việc sản xuất công nghiệp tăng 11 - 12% thời gian qua cho thấy nguồn vốn tư nhân nếu được khơi thông đúng hướng sẽ tạo nên hiệu quả rất lớn.

Đối với thương mại hóa công nghệ, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng đề xuất lựa chọn khoảng 100 công nghệ mới để đầu tư trọng điểm. Chỉ cần khoảng 50% trong số đó thành công và đem đi thương mại hóa sẽ tạo ra giá trị gia tăng cực kỳ lớn, "đẻ" ra nguồn thu dồi dào cho nền kinh tế. Ngoài ra, cần thực hiện giải pháp căn cơ về chuyển dịch cơ cấu chi phí, trọng tâm là tiết kiệm chi phí logistics và chi phí năng lượng để nâng cao năng lực cạnh tranh cho DN.

Rút ngắn thời gian tuân thủ, triển khai dự án đầu tư

Việc cắt giảm thủ tục hành chính và gắn với trách nhiệm của người đứng đầu giúp cho quá trình tuân thủ, chi phí tuân thủ của DN và người dân giảm đi rất nhiều. Nếu trước đây để đạt mức tăng trưởng GDP 6% hay 7% thì phải cần 365 ngày, nhưng bây giờ vì cắt giảm được thủ tục hành chính, cắt giảm thời gian tuân thủ, rút ngắn quá trình triển khai các dự án đầu tư, thì chúng ta có thể tiết kiệm được khoảng 5% hoặc 10% số ngày mà vẫn đạt được mức tăng trưởng 6% hay 7% đó. Như vậy, chúng ta sẽ có thêm thời gian để làm những việc khác, từ đó tiếp tục tạo thêm tăng trưởng GDP.

Nói cách khác, tăng trưởng không chỉ phụ thuộc vào lượng vốn hay nguồn lực được đưa vào nền kinh tế, mà còn phụ thuộc rất lớn vào tốc độ chuyển hóa các nguồn lực thành hoạt động sản xuất, kinh doanh. Điều quan trọng nhất đối với người dân và DN là tính nhất quán của các thủ tục và các quy định, cùng với sự nhất quán trong chuyển đổi số của Chính phủ và chính quyền địa phương.

TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu chính sách Trường ĐH VinUni

Read Entire Article