Các bệnh tim mạch làm tăng nguy cơ biến chứng khi mang thai

Phụ nữ mắc bệnh tim bẩm sinh, bệnh động mạch chủ, van tim có nguy cơ biến chứng khi mang thai do tim phải làm việc nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu tuần hoàn.

BS.CKI Nguyễn Thị Bích Trâm, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết khi mang thai, cơ thể người mẹ phải tăng cường tuần hoàn để cung cấp máu và oxy cho cả mẹ và thai nhi. Từ khoảng tuần thứ 6, lượng máu tim bơm đi mỗi phút tăng 30-50% so với trước khi mang thai, nhịp tim tăng 10-20 lần/phút. Các mạch máu trong cơ thể giãn ra, làm sức cản của hệ mạch giảm, tim mạch phải thích nghi với những thay đổi lớn trong thai kỳ.

Ở người khỏe mạnh, phần lớn những thay đổi này là bình thường và cơ thể có khả năng thích nghi. Với phụ nữ mắc bệnh tim mạch, thai kỳ có thể ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của tim. Nguy cơ phụ thuộc vào loại bệnh, mức độ tổn thương và chức năng tim trước khi mang thai.

Suy tim: Khi lượng máu tăng, các buồng tim phải tiếp nhận và bơm một lượng máu lớn hơn. Nếu chức năng tim vốn suy giảm, tim có thể không đáp ứng được nhu cầu mới, dẫn đến suy tim tiến triển.

Phụ nữ nên đi khám, siêu âm tim trước khi mang thai để thai kỳ an toàn. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Bệnh van tim: Hẹp van tim thường đáng lo ngại hơn hở van, bởi tim khó tăng lượng máu bơm ra khi nhu cầu tuần hoàn tăng trong thai kỳ. Người bệnh van tim cần được đánh giá chức năng tim, mức độ tổn thương trước khi mang thai.

Tăng áp phổi và hội chứng Eisenmenger: Đây là nhóm bệnh có nguy cơ cao do tim phải làm việc chống lại áp lực lớn trong hệ mạch phổi. Những thay đổi tuần hoàn trong thai kỳ, đặc biệt lúc chuyển dạ, sau sinh có thể khiến tình trạng tim phổi mất ổn định.

Bệnh tim bẩm sinh và tuần hoàn Fontan: Ở một số người có bệnh tim bẩm sinh, dòng máu về tim phụ thuộc nhiều vào áp lực, thể tích tuần hoàn. Những biến động nhanh trong thai kỳ, chuyển dạ và sau sinh làm tăng nguy cơ biến chứng.

Bệnh động mạch chủ: Thai kỳ làm thay đổi lượng máu, nhịp tim và sức căng lên thành mạch. Ở người có bệnh lý động mạch chủ, đặc biệt là các bệnh di truyền như Marfan, những thay đổi này làm tăng nguy cơ biến cố như bóc tách động mạch chủ.

Rối loạn nhịp tim: Trong thai kỳ, tim đập nhanh hơn, lượng máu tăng, buồng tim có thể thay đổi kích thước. Những yếu tố này khiến một số thai phụ dễ xuất hiện rối loạn nhịp hơn.

Nguy cơ huyết khối: Thai kỳ tạo trạng thái tăng đông tự nhiên nhằm hạn chế mất máu khi sinh, đồng thời làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Nguy cơ này đặc biệt đáng lưu ý ở người từng thay van tim cơ học, rung nhĩ, bệnh cơ tim hoặc những yếu tố nguy cơ huyết khối khác.

Tăng huyết áp thai kỳ: Dù tăng huyết áp mạn tính (xuất hiện trước khi mang thai hoặc trước 20 tuần thai) hay tăng huyết áp thai kỳ (xuất hiện sau 20 tuần thai) thì đều có nguy cơ dẫn đến tiền sản giật, sản giật, sinh non...

Bác sĩ Trâm khuyến cáo trước khi mang thai, phụ nữ nên khám sức khỏe sinh sản, tiêm đầy đủ vaccine, bổ sung axit folic, vitamin và khoáng chất, có chế độ ăn uống và vận động khoa học.

Trong thai kỳ, thai phụ cần tuân thủ lịch khám, siêu âm tim, báo ngay cho bác sĩ khi xuất hiện khó thở tăng dần, đau ngực, ngất, hồi hộp kéo dài, phù nhiều hoặc giảm khả năng gắng sức. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy tim mạch không còn thích nghi tốt với những thay đổi của thai kỳ.

Phụ nữ mắc bệnh tim cần khám, tham vấn bác sĩ chuyên khoa Tim mạch trước khi mang thai. Khi chuyển dạ và sau sinh, tuần hoàn tiếp tục biến động nhanh. Mỗi cơn co tử cung có thể đẩy khoảng 300-500 ml máu trở lại hệ tuần hoàn, trong khi cung lượng tim tăng thêm 60-80% so với trước chuyển dạ.

Sau sinh, lượng máu, hoạt động của tim chưa trở lại bình thường ngay mà tiếp tục thay đổi trong những tuần đầu. Phụ nữ mắc suy tim, bệnh cơ tim chu sinh, tăng áp phổi, bệnh van tim nặng hoặc đang sử dụng thuốc chống đông cần tiếp tục theo dõi.

Thu Hà

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp