Startup Việt chế tạo pin từ muối

Startup công nghệ năng lượng Alternō phát triển hệ thống pin dùng natri, thành phần có trong muối, để lưu trữ điện, với tuổi thọ thiết kế 30 năm.

Hồ Việt Hải, nhà đồng sáng lập kiêm CEO Alternō cho biết, ý tưởng bắt đầu từ câu hỏi liệu Việt Nam có thể tự phát triển một hệ thống lưu trữ điện dài hạn mà không phụ thuộc lithium và các vật liệu dễ cháy.

Sản phẩm mang tên Alternō E, với tế bào pin sử dụng thành phần chính từ muối và vật liệu vô cơ, không dùng lithium, cobalt và dung môi hữu cơ dễ cháy. Hệ thống giới thiệu tại Diễn đàn và Triển lãm Quốc tế về Đổi mới sáng tạo - InnoEx 2026, do Bộ Khoa học và Công nghệ bảo trợ, diễn ra tại TP HCM ngày 19/8.

Theo ông Hải, Việt Nam có nhiều nguồn phát điện, nhưng khoảng trống nằm ở khả năng lưu trữ. Phần lớn hệ thống lưu trữ trên thị trường sử dụng lithium - khoáng sản khan hiếm và không phải quốc gia nào cũng có sẵn. Công nghệ này cũng đặt ra vấn đề về an toàn khi cell lithium dễ phát nổ và bắt lửa.

Sau 18 tháng nghiên cứu, đội ngũ Alternō tạo ra một loại cell pin dùng natri kết hợp beta-alumina, có nguồn gốc từ gốm làm chất điện ly. Đây là vật liệu đặc biệt, rất mỏng, đến mức ánh sáng có thể xuyên qua, nhưng đủ chắc để giữ natri, tức muối, bên trong pin.

Pin Alternō E lưu trữ điện do doanh nghiệp Việt phát triển. Ảnh: Huỳnh Mai

Ở nhiệt độ phòng, nó hoạt động giống như gốm thông thường. Khi nhiệt độ tăng lên khoảng 300 độ C, nó cho phép các ion natri di chuyển, qua đó giúp lưu trữ điện. Chất điện ly sau đó kết hợp với natri-niken tạo thành cell pin hoàn chỉnh, đặt bên trong một lớp "chăn nhiệt" bằng cát, ở nhiệt độ khoảng 300 độ C.

"Sự kết hợp tạo nên một công nghệ rất thú vị, trong đó điện được lưu trữ bên trong cát. Cát có thể giữ nhiệt và điện trong thời gian rất dài", ông Hải nói, thêm rằng người dùng không còn phải lo lắng về vấn đề cháy nổ.

Alternō cho biết hệ thống đã được công ty kiểm chứng về khả năng loại bỏ nguy cơ cháy và cháy lan so với các dòng pin sử dụng vật liệu dễ bắt lửa. Theo thông số thiết kế, mỗi Alternō E có dung lượng khoảng 500 kWh, công suất liên tục 62,5 kW.

Hệ thống có cấu trúc mô-đun, có thể xếp chồng tối ưu diện tích lắp đặt. Tuổi thọ thiết kế "pin muối" khoảng 30 năm. Các vật liệu chính có thể thu hồi khi hết vòng đời gồm muối, sắt, niken, thép và cát.

Startup cũng đưa ra ước tính về hiệu quả kinh tế của công nghệ. Theo mô hình nội bộ, nếu hệ thống đạt tuổi thọ gấp ba lần các dòng pin phổ biến cùng phân khúc trong khi có mức giá tương đương, chi phí lưu trữ quy đổi theo vòng đời có thể thấp hơn gần 70%.

Pin Alternō E vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện, chưa vận hành thương mại. Theo kế hoạch, startup dự kiến thử nghiệm Alternō E trong quý I/2027 với một tập đoàn Nhật Bản hoạt động trong lĩnh vực hạ tầng viễn thông và trung tâm dữ liệu. Đây là bước kiểm chứng thông số kỹ thuật, mức độ an toàn và hiệu quả vận hành của hệ thống trong điều kiện thực tế.

Ông Erik Jonsson, đại diện quỹ đầu tư Antler, nhận xét Alternō E "thú vị, an toàn và đột phá", cho rằng hệ thống có thể cung cấp năng lượng mà không gặp nguy cơ cháy nổ như với pin lithium. Trong khi đó, ông Daiki Kumamoto từ quỹ UntroD Capital Asia đánh giá cao việc startup Việt đã tìm hiểu nhu cầu và vấn đề cụ thể của từng khách hàng để phát triển ra những sản phẩm phù hợp.

Nhà sáng lập startup Alternō - Hồ Việt Hải bên mô hình hệ thống pin cát do anh phát triển. Ảnh: Trọng Đạt

Alternō được kỹ sư Hồ Việt Hải sáng lập năm 2023. Trước pin muối, công ty được biết đến với sản phẩm pin cát lưu trữ nhiệt. Pin sử dụng cát để lưu trữ năng lượng dưới dạng nhiệt, phục vụ sấy, gia nhiệt và nhu cầu nhiệt công nghiệp. Sản phẩm sau đó được thương mại hóa tại nhiều thị trường.

Startup cũng nhận tài trợ từ nhiều tổ chức quốc tế, như 250.000 USD từ quỹ Temasek và 350.000 USD từ P4G. Tháng 4/2024, Alternō huy động 1,5 triệu USD từ nhiều quỹ đầu tư, vượt mục tiêu vòng hạt giống. Đến tháng 5/2025, họ hoàn tất vòng gọi vốn A1 - vòng đầu tư do UntroD Capital Asia (Nhật Bản) dẫn dắt, với sự đồng hành của quỹ Antler và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB).

Công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến là một trong 10 nhóm công nghệ chiến lược được Chính phủ xác định hồi tháng 5. Trong nhóm này, các sản phẩm chiến lược bao gồm vật liệu tiên tiến, pin và ắc quy, hệ thống tích trữ năng lượng tích hợp (BESS), hydrogen xanh, nhiên liệu sinh học cùng các thiết bị điện và hệ thống truyền tải hiện đại.

Tại Việt Nam, pin natri-niken clorua còn khá mới ở cấp độ sản phẩm lưu trữ điện thương mại, trong khi trên thế giới đây là một hướng công nghệ được ứng dụng cho hệ thống lưu trữ điện cố định. Phần lớn hệ thống lưu trữ điện mà doanh nghiệp Việt phát triển dựa trên pin lithium-ion hoặc vanadium.

Trọng Đạt