Chườm lạnh - nóng đúng cách khi chấn thương dây chằng

Chườm lạnh là phương pháp sơ cứu được ưu tiên khi mới phát sinh chấn thương, viêm cấp, sau khi qua giai đoạn cấp tính, chườm nóng giúp phục hồi tốt hơn.

Dây chằng giống như những "sợi dây cáp" nối các khớp xương với nhau, giữ khớp vững chắc khi vận động. Khi bị té ngã, tiếp đất sai tư thế hoặc đổi hướng đột ngột, dây chằng có thể bị giãn, rách hoặc đứt hoàn toàn. Chấn thương có thể xảy ra ở tất cả khớp trên cơ thể nhưng thường gặp nhất ở khớp gối.

BS.CKI Trần Thị Thu Hương, khoa Phục hồi chức năng, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết chấn thương này không đe dọa tính mạng nhưng nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách dễ dẫn đến thoái hóa khớp sớm, mất ổn định khớp mạn tính và suy giảm chức năng vận động trầm trọng.

Trong 24-72 giờ đầu sau khi xảy ra chấn thương, người bệnh nên chườm lạnh 4-8 lần mỗi ngày, mỗi lần chườm từ 15 đến 30 phút, mỗi lần thực hiện cách 2-4 giờ. Không áp đá lạnh trực tiếp lên da để tránh bị bỏng lạnh. Tránh chườm lạnh quá 72 giờ vì có thể làm gián đoạn tạm thời quá trình tái tạo mô.

Nhiệt độ thấp làm co mạch máu, giảm máu chảy đến vùng chấn thương, hạn chế sưng tấy, giúp các tế bào vùng bị tổn thương được nghỉ ngơi "tạm thời", giảm tiêu thụ oxy, làm chậm quá trình viêm. Cảm giác lạnh còn hỗ trợ giảm đau bằng cách giảm dẫn truyền của các sợi thần kinh cảm giác, giảm ngưỡng kích thích của các thụ thể cảm giác đau, gây tê cục bộ các đầu dây thần kinh, khiến tín hiệu đau truyền về não chậm hơn.

Ở giai đoạn này không nên chườm nóng, xoa bóp rượu thuốc hoặc đắp lá... khiến máu tụ nhiều hơn, làm dây chằng lâu lành. Chườm nóng chỉ dùng khi chấn thương chuyển sang giai đoạn mạn tính, đã hết sưng cấp tính. Nhiệt độ cao làm các mạch máu giãn ra, giúp tăng lưu lượng máu lưu thông (mang theo oxy và chất dinh dưỡng) đến vùng tổn thương, nuôi các tế bào, thúc đẩy quá trình hồi phục mô dây chằng.

Chườm nóng còn tăng tính đàn hồi của các sợi collagen ở dây chằng và cơ xung quanh, làm tăng độ mềm dẻo của dây chằng, gân và bao khớp, nhờ đó giảm cứng khớp, giúp quá trình tập luyện, vận động sau chấn thương dễ dàng hơn. Chườm nóng còn có thể giảm phản xạ co thắt cơ xung quanh khớp tổn thương, mang lại cảm giác dễ chịu cho người bệnh.

Chườm lạnh ở giai đoạn đầu giúp giảm đau, chống viêm hiệu quả. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7

Ngoài áp dụng đúng thời điểm chườm nóng hay chườm lạnh, tùy thuộc mức độ tổn thương dây chằng, người bệnh có thể được chỉ định kết hợp thêm một số phương pháp điều trị khác. Ở mức độ nhẹ, sau khi chườm lạnh, người bệnh nên nghỉ ngơi đầy đủ, hạn chế vận động, băng bó, ép chặt và kê cao vùng chấn thương (nâng lên cao hơn tim) để làm giảm ứ đọng tuần hoàn vùng chấn thương. Thông thường, người bệnh có thể cần khoảng 4-6 tuần để hồi phục hoàn toàn.

Trường hợp chấn thương nặng hơn hoặc xuất hiện tình trạng lỏng lẻo khớp, bác sĩ có thể đề nghị bất động tạm thời (đeo nẹp), vật lý trị liệu. Phẫu thuật là phương pháp điều trị cuối cùng được chỉ định cho người bị tổn thương nặng, mất vững khớp hoặc khớp gần như mất hoàn toàn khả năng vận động.

Bác sĩ Hương đánh giá chức năng khớp của người bệnh. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7

Người bệnh nên đi khám ngay nếu nghe tiếng "bụp" hoặc "rắc" phát ra ở khớp khi xảy ra chấn thương, khớp sưng to nhanh chóng và không thể chịu lực, đau dữ dội và xuất hiện các vết bầm tím rộng quanh vùng khớp. Bác sĩ có thể chỉ định các cận lâm sàng nếu cần thiết để đánh giá mức độ tổn thương chính xác, điều trị phù hợp và kịp thời, hạn chế tối đa biến chứng, nhanh phục hồi.

Phi Hồng

Độc giả đặt câu hỏi về bệnh cơ xương khớp tại đây để bác sĩ giải đáp