Đồng minh Mỹ trước sự 'phập phù' của Tổng thống Trump

Hôm qua (21.8), tờ Nikkei Asia đưa tin nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ USS George Washington đã đến Trung Đông để thay thế nhóm tác chiến tàu USS Abraham Lincoln vốn đã hoạt động ở vùng biển này từ tháng 1.

Khoảng trống châu Á - Thái Bình Dương

Như vậy, cùng với nhóm tác chiến tàu sân bay USS George H.W. Bush đã có mặt trong khu vực, Mỹ tiếp tục duy trì sự hiện diện của 2 tàu sân bay ở Trung Đông.

Ngược lại, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nơi Mỹ thường triển khai 2 tàu sân bay thường trực trước xung đột với Iran, thì giờ đây không còn tàu nào. Nếu cuộc chiến Iran kéo dài, sự thiếu vắng tàu sân bay của Mỹ ở châu Á - Thái Bình Dương có thể kéo dài hơn. Thực tế này thể hiện một hình ảnh khoảng trống đối với sức mạnh quân sự Mỹ ở châu Á - Thái Bình Dương, vốn gắn liền với nhiều cam kết của Washington đối với các đồng minh ở khu vực.

Tổng thống Trump trong lần phát biểu tại Nhà Trắng vào ngày 17.8

Ảnh: Reuters

Cam kết của Washington đối với các đồng minh ở khu vực cũng đang đứng trước sự nghi ngờ khi cuộc tập trận chung thường niên Lá chắn tự do Ulchi giữa Mỹ và Hàn Quốc đã kết thúc vào hôm qua (21.8). Bắt đầu từ ngày 17.8, cuộc tập trận dự kiến kéo dài 11 ngày, với mục tiêu là sẵn sàng đối phó với các mối đe dọa từ CHDCND Triều Tiên. Nhưng vào ngày 16.8, Tổng thống Trump bất ngờ thông báo yêu cầu cắt ngắn cuộc tập trận với lý do Hàn Quốc đã thiếu sự giúp đỡ Mỹ trong cuộc chiến chống Iran. Tổng thống Trump cũng đồng thời trích dẫn mối quan hệ tốt đẹp giữa ông với Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Trong khi đó, phát biểu trong cuộc họp hồi tháng 5 ở Lầu Năm Góc, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ca ngợi Hàn Quốc vì "cam kết tăng cường chi tiêu quốc phòng" và "vai trò lãnh đạo trong việc đảm nhận trách nhiệm chính đối với an ninh trên bán đảo Triều Tiên".

Đồng minh lo ngại

Sự thay đổi quan điểm từ phát biểu của Bộ trưởng Hegseth cho đến tuyên bố của Tổng thống Trump được ví như sự "phập phù" trong chính sách của Nhà Trắng đối với các đồng minh thân cận.

Phản ứng sau quyết định của Nhà Trắng về việc cắt ngắn cuộc tập trận Lá chắn Tự do Ulchi, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung ngày 18.8 đã phải lên tiếng nhắc nhở rằng liên minh vững chắc với Mỹ là nền tảng cho an ninh quốc gia của Hàn Quốc. Tương tự, phát biểu với báo giới khi thăm Úc vào ngày 17.8, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi nhấn mạnh: "Khi Nhật Bản đối mặt với môi trường an ninh khắc nghiệt và phức tạp nhất trong kỷ nguyên hậu chiến, sự hợp tác giữa Nhật Bản, Mỹ và Hàn Quốc là rất quan trọng đối với hòa bình và ổn định của khu vực".

Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, Eurasia Group (Mỹ), đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cho rằng quyết định của Tổng thống Trump giáng một đòn mạnh vào liên minh đã tồn tại hàng thập niên qua, nhất là khi Hàn Quốc có sự hiện diện của 28.500 binh sĩ Mỹ - một trong những sự hiện diện quân sự lớn nhất của Washington tại châu Á. Sự rạn nứt xảy ra giữa lúc quan hệ hai nước căng thẳng do Seoul được cho là bất bình trước việc Tổng thống Trump đồng ý cho phép Ả Rập Xê Út làm giàu nhiên liệu hạt nhân ngay trên lãnh thổ nước này - một quyền lợi mà Seoul đã nhiều lần đề nghị Mỹ cấp cho Hàn Quốc.

Nghiêm trọng hơn, đêm 17.8 (theo giờ VN), AFP dẫn thông báo từ Tổng thống Trump đe dọa tấn công Oman nếu nước này "cản trở" thỏa thuận giữa Washington với Tehran về eo biển Hormuz. Cụ thể, trả lời phỏng vấn Đài Fox, ông Trump tuyên bố: "Nếu Oman cản trở, chúng tôi sẽ ném bom họ". Nguyên nhân là vì Oman và Iran được cho là đang đàm phán về kiểm soát eo biển Hormuz, trong khi Mỹ cũng đang theo đuổi các cuộc đàm phán riêng.

Lời đe dọa của Tổng thống Trump gây ra nhiều chỉ trích ngay trong chính nước Mỹ. CNN dẫn lời Thượng nghị sĩ Mỹ Mark Kelly khẳng định Oman là "người đàm phán quan trọng với Iran", việc đe dọa ném bom đất nước này "không hợp lý" vì chỉ tạo ra thêm kẻ thù. Thượng nghị sĩ Mỹ Tim Kaine cũng chỉ trích tuyên bố của Tổng thống Trump và cho rằng Mỹ "có một mối quan hệ ngoại giao mạnh mẽ và một thỏa thuận thương mại tự do" với Oman. Nghị sĩ Kaine lập luận rằng các đe dọa của Trump chỉ làm lợi cho "những đối thủ thực sự" như Nga và Trung Quốc, bởi thực tế Oman là một đồng minh lâu năm của Mỹ ở vùng Ả Rập.

Thực tế, kể từ khi tiếp nhận nhiệm kỳ thứ 2, Tổng thống Trump liên tục bất đồng với các đồng minh. Điển hình, Canada - đồng minh và là láng giềng thân thiết - cũng đang căng thẳng thương mại với Mỹ vì chính sách của Nhà Trắng. Thậm chí, nhiều đồng minh NATO ở châu Âu thời gian qua cũng liên tục căng thẳng với Mỹ. t