Nới rộng diện giảm thuế

Sáng 21.8, Quốc hội đã thông qua bổ sung vào chương trình kỳ họp không thường lệ 3 nội dung quan trọng, trong đó có dự thảo Nghị quyết giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sẽ được giảm 30% số thuế phải nộp trong hai năm 2026 - 2027

ẢNH: NHẬT THỊNH

Sẽ giảm 30% số thuế phải nộp trong hai năm

Theo dự thảo, nghị quyết quy định giảm 30% số thuế TNCN phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có mức doanh thu hàng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỉ đồng. Đồng thời, giảm 30% số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 - 2027 đối với doanh nghiệp (DN), tổ chức có doanh thu không quá 10 tỉ đồng mỗi năm.

Trong tờ trình dự thảo, Bộ Tài chính dẫn kết quả khảo sát của Liên đoàn Thương mại - Công nghiệp VN (VCCI) cho biết hiện nay ngoài khó khăn về pháp lý mà hộ, cá nhân kinh doanh gặp phải thì khó khăn về đầu vào đắt đỏ và biến động chiếm 59,3%, khó khăn về thị trường tiêu thụ yếu đi chiếm 43,8%, thiếu nguồn lực như thiếu vốn, thiếu nguồn nhân lực chiếm 32,6%. Đối với DN thì các công ty siêu nhỏ cũng gặp khó khăn tương tự.

Chia sẻ với Thanh Niên, ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch Hiệp hội DN nhỏ và vừa TP.HCM, nhấn mạnh: Chính sách giảm 30% số thuế phải nộp cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và nhóm DN siêu nhỏ mà Chính phủ đưa ra lúc này là một chủ trương rất kịp thời, rất đúng lúc. Bên cạnh hộ, cá nhân kinh doanh vốn là những đối tượng thường xuyên gặp khó khăn trong hoạt động thì các DN siêu nhỏ và nhỏ cũng đối diện nhiều thách thức. Đó là tình trạng thiếu vốn nhưng khó tiếp cận vốn từ ngân hàng vì không có tài sản đảm bảo; thiếu năng lực quản trị; yếu về mạng lưới hay hệ sinh thái… 

Với nhóm đối tượng này, khi được giảm thuế đồng nghĩa số tiền được giữ lại chính là nguồn vốn quý giá để duy trì các hoạt động thiết yếu như trả lương cho người lao động hoặc thu mua nguyên vật liệu. Nếu trên góc độ cả nước, nhóm DN nhỏ và vừa nói chung đã chiếm khoảng 90% cộng đồng DN. Vì vậy, các chính sách hỗ trợ của nhà nước cho hộ kinh doanh và DN nhỏ là cần thiết.

Nhiều ý kiến đề xuất nâng trần doanh thu của DN được giảm thuế lên 50 tỉ đồng/năm

Ảnh: Hoàng Hy

Thế nhưng, ông đề xuất nên mở rộng diện DN được hỗ trợ giảm thuế phải nộp trong hai năm 2026 - 2027 mà không chỉ giới hạn ở ngưỡng doanh thu 10 tỉ đồng/năm như đề xuất hiện nay. Cụ thể hơn, nên giảm 30% số thuế TNDN phải nộp cho các DN có doanh thu dưới 30 tỉ đồng/năm. Đồng thời, giảm 20% số thuế phải nộp cho DN có doanh thu trên 30 tỉ đồng đến dưới 50 tỉ đồng/năm.

"Theo quy định tại luật Hỗ trợ DN nhỏ và vừa, DN siêu nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp… là tổng doanh thu không quá 3 tỉ đồng/năm và trong các lĩnh vực thương mại, dịch vụ là doanh thu không quá 10 tỉ đồng. Như vậy nếu chỉ giảm thuế cho các đơn vị có doanh thu không quá 10 tỉ đồng thì thực tế cũng rất ít đối tượng được hỗ trợ. Hơn nữa, thực tế nhóm DN siêu nhỏ này thì phần lớn doanh thu chỉ dao động từ 2 - 3 tỉ đồng một năm thì số thuế được giảm cũng không quá nhiều. Trong khi đó, quy định DN nhỏ là doanh thu hằng năm dưới 50 tỉ đồng và đây cũng là đối tượng rất cần có sự hỗ trợ từ nhà nước để tiếp tục phát triển. Việc giảm thuế là một chính sách thiết thực và hỗ trợ kịp thời cho DN", ông Phạm Văn Triêm kiến nghị.

Đề xuất nới trần doanh thu giảm thuế lên 50 tỉ đồng/năm

Hoan nghênh chính sách giảm thuế của Chính phủ đề xuất nhưng khi thảo luận với PV Thanh Niên, nhiều ý kiến cũng cho rằng nếu mục tiêu của chính sách này là tạo một cú hích đủ lớn cho khu vực kinh doanh nhỏ thì ngưỡng doanh thu 10 tỉ đồng/năm đang khá hẹp so với thực tế hoạt động của nhiều ngành nghề.

Đơn cử trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, bà Phạm Thu Lan, chủ DN kinh doanh vật liệu và thiết bị xây dựng tại TP.HCM, dẫn ra rằng chỉ cần đạt doanh thu khoảng 1 tỉ đồng/tháng thì một năm đã vượt 10 tỉ đồng. Trong khi đơn giá của các mặt hàng sắt thép, gạch… rất cao, doanh thu có thể tăng rất nhanh khi DN chỉ cần cung cấp thêm đơn hàng từ các công trình hoặc thậm chí nhà ở đơn lẻ.

Cần nhiều chính sách hỗ trợ giảm chi phí đầu vào, chi phí tuân thủ cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp

Ảnh: Đ.N.Thạch

Bà Lan nói: "Để có doanh thu tiền tỉ trong một tháng, công ty phải bỏ lượng vốn lớn để nhập hàng, duy trì tồn kho và thường xuyên phải cho khách hàng mua chịu, gối đầu. Biên lợi nhuận của kinh doanh phân phối nhóm hàng vật liệu xây dựng không cao. Thế nên, đạt doanh thu 15 - 17 tỉ đồng chưa chắc có lãi hay có năng lực tài chính tốt hơn so với DN chỉ có doanh thu 9 - 10 tỉ đồng. Do vậy, tôi kiến nghị Chính phủ khi đã có chính sách hỗ trợ thuế cho DN, cần nới mức doanh thu được hỗ trợ lên 30 - 50 tỉ đồng, không nên đóng khung ngưỡng 10 tỉ đồng/năm, vì ngưỡng đó là rất thấp so với nhiều loại hình, ngành nghề kinh doanh khác nhau".

Tương tự, bà Phạm Nghiêm, chủ một vựa hải sản lớn tại Khánh Hòa, chia sẻ rằng DN của bà chuyên thu mua, sơ chế, chế biến thủy sản để bán lại cho nhiều khách hàng lớn từ Bắc vào Nam nên doanh thu rất cao, có tháng cao điểm có thể lên 2 - 3 tỉ đồng. Nhưng có thực tế ai cũng thấy là nhiều DN có doanh thu tăng, nhưng lợi nhuận lại giảm do giá nguyên liệu, chi phí đầu vào và thị trường biến động. Khách hàng mua sỉ từ miền Bắc trước có 7 nay giảm còn 3 - 4 khách, lượng hàng mỗi lần mua cũng giảm mạnh.

"Vấn đề là chúng tôi có doanh thu trên 30 tỉ đồng/ năm, nhưng lợi nhuận rất thấp, sau khi trừ chi phí. Doanh thu tiền tỉ nhưng không giàu nổi và chật vật với khó khăn triền miên. Thuyền to thì sóng lớn, chúng tôi mong muốn nhận được sự chia sẻ, đồng cảm và hỗ trợ từ Chính phủ trong chính sách miễn giảm thuế chung kỳ này", bà Nghiêm nói.

Th.S - Luật sư Trương Quang Tuấn, Công ty Luật TNHH Tâm Hải, nhận định doanh thu không phản ánh trực tiếp lợi nhuận hay sức khỏe của DN. Bởi ngay việc đề xuất áp một chính sách áp chung cho 3 chủ thể kinh doanh gồm cá nhân, hộ kinh doanh, DN nhỏ vậy thì đã khó tạo chính sách công bằng cho tất cả.

Chẳng hạn, một DN vận tải có vài xe tải hoặc container, hoặc một cơ sở thu mua nông sản cung ứng cho siêu thị, có thể nhanh chóng đạt doanh thu 15 - 30 tỉ đồng nhưng phần lớn dòng tiền phải quay vòng để mua hàng, trả chi phí vận hành, nhân công, nhiên liệu và logistics rồi lợi nhuận không cao. Hay một DN thương mại doanh thu 20 tỉ đồng nhưng lợi nhuận rất mỏng sau khi trừ giá vốn, tiền thuê, nhân công và logistics. Hay cửa hàng bán lẻ có nhiều điểm kinh doanh, doanh thu vượt 10 tỉ đồng/năm chưa chắc "khỏe" bằng hộ kinh doanh có doanh thu 7 - 8 tỉ đồng/năm... 

Hơn nữa, quy định doanh thu không quá 10 tỉ đồng được giảm thuế vô hình tạo ra một "vách ngăn" không phản ánh đúng thực tế kinh doanh. Ví dụ, một DN doanh thu 9,9 tỉ đồng được giảm thuế 30%, trong khi doanh thu 10,1 tỉ đồng lại không được hưởng ưu đãi thuế, dù hai DN có quy mô và mức lợi nhuận gần như tương đương. Từ đó, ông đề xuất nên cho các DN được giảm thuế với doanh thu đến mức 50 tỉ đồng/năm. Hoặc chính sách có thể thiết kế theo phương án giảm thuế theo từng bậc để tránh tạo một mốc duy nhất là 10 tỉ đồng. Ví dụ, DN dưới 30 tỉ đồng được giảm 30%, nhóm trên từ 30 - 50 tỉ đồng được giảm thuế ở mức 20%.

"Cách này vừa mở rộng phạm vi hỗ trợ, vừa tránh tình trạng DN chỉ vượt ngưỡng một chút nhưng mất toàn bộ ưu đãi", luật sư Trương Quang Tuấn nhấn mạnh.

Cần nhiều chính sách hỗ trợ đồng bộ

Theo ông Phạm Văn Triêm, DN siêu nhỏ và nhỏ cũng như các hộ kinh doanh là những đơn vị tạo ra hàng triệu lao động. Trong bối cảnh cả nước cùng hướng đến đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế thì phải tạo điều kiện, động lực để khối DN này phát triển.

"Nếu cộng đồng này đứng lại thì mục tiêu tăng trưởng 2 con số của cả nước sẽ gặp khó khăn", ông Triêm nhấn mạnh. Vì vậy, ngoài việc kiến nghị nâng ngưỡng doanh thu để mở rộng nhóm DN được giảm thuế trong hai năm 2026 - 2027, ông đề xuất Chính phủ xem xét đẩy mạnh các chính sách đã công bố để tháo gỡ khó khăn cho cộng đồng DN. Đó là chính sách hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn.

Bởi thực tế dù nhiều ngân hàng đã công bố giảm lãi suất cho vay tối thiếu 1% cho các ngành nghề ưu tiên, DN nhỏ và vừa nhưng hiện nay mức lãi suất cho vay vẫn quá sức chịu đựng của các đơn vị. Đồng thời, DN nhỏ và siêu nhỏ cũng không có đủ tài sản đảm bảo để được các ngân hàng chấp thuận cho vay. Vì vậy Chính phủ cần đẩy mạnh Quỹ hỗ trợ DN nhỏ và vừa; Quỹ bảo lãnh tín dụng tại các địa phương để các DN siêu nhỏ có thêm nguồn vốn hoạt động.

"Các chính sách của nhà nước đang có nhiều thay đổi, tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh nhưng cần được các địa phương triển khai thật nhanh, đến từng hộ kinh doanh, DN nhỏ và siêu nhỏ. Ngay cả việc chính quyền cấp xã, phường cũng cần tăng cường tiếp cận các DN, hộ kinh doanh để trao đổi chính sách và lắng nghe khó khăn, vướng mắc", ông Phạm Văn Triêm đề xuất.

TS Nguyễn Quốc Việt, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, nhấn mạnh đây là thời điểm tăng tốc cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao của cả năm 2026 nhưng các hộ kinh doanh, DN nhỏ đều gặp nhiều khó khăn. Trong đó, khó nhất là đầu ra, một phần bị cạnh tranh bởi hàng giá rẻ từ nước ngoài tràn vào thông qua kênh thương mại điện tử, một phần cũng gặp khó khăn khi siết chặt quy định về xuất xứ hàng hóa. Song song đó là khi thay đổi về chính sách thuế khiến chi phí tuân thủ của nhiều hộ, DN siêu nhỏ gia tăng. Đáng chú ý, nhiều hộ có tâm lý lo sợ bị xử phạt liên quan về thuế như kê khai sai, xuất hóa đơn chưa đúng…Vì vậy, Chính phủ cần triển khai đồng bộ nhiều chính sách hỗ trợ khác, làm sao để giảm chi phí tuân thủ cho các đối tượng nêu trên.

"Các chính sách được thiết kế nên gắn với tiêu chí đầu ra cụ thể, điều đó cũng góp phần kích cầu tiêu dùng và khuyến khích DN nâng cao năng lực cạnh tranh. Ví dụ từ đó các ngân hàng cũng sẽ đánh giá dự án, sản phẩm đầu ra để thẩm định cho vay thay vì chỉ thuần túy xét theo điều kiện là có tài sản đảm bảo vốn là điểm nghẽn cho các hộ kinh doanh, DN nhỏ. Điều đó giúp cho các đơn vị tiếp cận được nguồn vốn nhiều hơn", TS Nguyễn Quốc Việt chia sẻ.

Nhìn rộng hơn, GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh - Đại học Kinh tế TP.HCM, cho rằng mục tiêu của giảm thuế không chỉ là giúp DN nhỏ giảm gánh nặng trước mắt mà còn phải tạo thêm nguồn lực để duy trì sản xuất, tái đầu tư, tạo việc làm và lớn lên. Vì vậy, việc xác định đối tượng hỗ trợ cần tính đến đặc thù từng ngành và khả năng sinh lời, thay vì chỉ dựa vào một ngưỡng doanh thu cứng. Hiện DN chịu khó khăn kép khi chi phí đầu vào cao, thị trường bị đứt gãy, tác động từ chiến tranh và các chính sách thuế, thương mại. Đặc biệt, quá trình chuyển sang quản lý thuế theo dữ liệu, hóa đơn điện tử và doanh thu thực tế khiến nhiều hộ kinh doanh phải đầu tư thêm vào phần mềm, thiết bị, kế toán và quy trình quản lý. Thế nên, chính sách hỗ trợ cần đủ rộng và đồng bộ để vừa phục hồi sức mua, vừa giúp DN giảm chi phí, duy trì hoạt động và có thêm động lực đầu tư, phát triển.

GS Võ Xuân Vinh nhấn mạnh: "Hỗ trợ DN không nên chỉ dừng ở giảm thuế mà cần đồng thời giảm chi phí vốn, chi phí đầu vào và chi phí tuân thủ, qua đó tạo điều kiện để DN duy trì sản xuất và phát triển. Đồng thời thiết kế các điều kiện để nguồn lực thuế được chuyển thành đầu tư, việc làm và năng lực cạnh tranh. Đây mới là cách để khoản giảm thu ngân sách trước mắt trở thành nguồn thu lớn hơn trong tương lai.