Giải mã 3 lầm tưởng thường gặp về đau bụng kinh

Thuốc giảm đau hay tránh thai giúp dịu đau kinh nguyệt an toàn nếu dùng đúng cách, nhưng đau bất thường cần khám phụ khoa để điều trị tận gốc bệnh lý.

Rất nhiều phụ nữ từng trải qua cảm giác đau bụng kinh, coi việc sống chung với cơn đau hàng tháng này như một thói quen. Đa số đều cho rằng đau bụng kinh là hiện tượng tự nhiên, chỉ cần cắn răng chịu đựng qua vài ngày là xong. Tuy nhiên, tình trạng này tuyệt đối không thể coi thường.

Phân biệt chính xác loại đau bụng kinh

Xét về mặt y khoa, đau bụng kinh được chia làm ba nhóm chính: đau bụng kinh nguyên phát, đau bụng kinh thứ phát và đau bụng kinh do yếu tố tâm lý.

Đau bụng kinh nguyên phát

Dạng này không xuất phát từ tổn thương bệnh lý, chủ yếu do quá trình co bóp tử cung và bong tróc niêm mạc trong kỳ kinh gây ra. Tình trạng này thường bắt đầu từ tuổi dậy thì, khi mới có kinh nguyệt và hay xuất hiện trong những ngày đầu của chu kỳ. Mức độ đau giữa các lần khá tương đồng.

Đau bụng kinh nguyên phát có xu hướng giảm dần theo tuổi tác; hầu hết phụ nữ sẽ thấy cơn đau thuyên giảm tự nhiên hoặc biến mất hoàn toàn sau khi lập gia đình và sinh con, nhờ những thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ.

Đau bụng kinh thứ phát

Thường xuất hiện sau nhiều năm kể từ khi bắt đầu có kinh nguyệt, xuất phát từ các bệnh lý ở hệ sinh dục. Những tổn thương này bao gồm các vấn đề tại tử cung như: u xơ tử cung, bệnh cơ tử cung (u tuyến tử cung), lạc nội mạc tử cung, khối u và ung thư; hoặc các vấn đề ở buồng trứng như: khối u, ung thư, cho đến viêm vùng chậu.

Khác với dạng nguyên phát, đau bụng kinh thứ phát không giảm đi theo thời gian mà sẽ ngày càng trầm trọng hơn. Do đó, chị em cần đi khám sớm để tìm ra nguyên nhân bệnh lý gây đau.

Một số nguyên nhân không thuộc khoa phụ khoa

Áp lực cuộc sống kéo dài, căng thẳng thi cử, nhịp sống quá dồn dập cùng các thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh như hút thuốc, uống rượu, lười vận động... đều có thể làm cơn đau nghiêm trọng hơn.

Nhận biết 7 cấp độ đau bụng kinh

Bảng phân loại 7 cấp độ đau bụng kinh được nhiều phụ nữ Nhật Bản áp dụng hiệu quả. Một cuộc tham khảo ý kiến trên Twitter cho thấy hơn một nửa số người tham gia cho biết mức độ đau của họ thường rơi vào cấp độ 3 và 4. Ranh giới chính giữa hai cấp độ này là sự khác biệt giữa đau nhẹ và đau quặn như đi tiêu chảy. Lời khuyên chung là nên nghỉ ngơi nhiều hơn, nhưng nếu cơn đau quặn kéo dài, bạn cần đến cơ sở y tế để kiểm tra.

• Cấp độ 1: Không có triệu chứng rõ rệt.

• Cấp độ 2: Vùng bụng dưới có cảm giác khó chịu, bồn chồn không yên. Nên tránh các thực phẩm không phù hợp trong kỳ kinh nguyệt.

• Cấp độ 3: Đau nhẹ vùng bụng. Có thể dán miếng giữ nhiệt ở lưng và bụng dưới, cố gắng nằm nghỉ trên giường.

• Cấp độ 4: Đau dữ dội như bị tiêu chảy. Cần nghỉ ngơi nhiều hơn, nếu cơn đau kéo dài dai dẳng phải đến bệnh viện.

• Cấp độ 5: Đau đến mức không phát ra tiếng, đau kèm theo nôn mửa, cơ bụng đau nhói như bị đấm liên tục. Khuyến cáo nên đến bệnh viện càng sớm càng tốt.

• Cấp độ 6: Đau đớn đến mức không thể bước đi dù chỉ một bước, thị lực mờ đi, cảm giác như có người liên tục đạp vào bụng. Bắt buộc phải đến bệnh viện ngay lập tức.

• Cấp độ 7: Cảm giác đau như bị quả cầu sắt đập liên tiếp vào người, chỉ còn giữ được chút ý thức. Lời khuyên là khi còn tỉnh táo, hãy gọi xe cấp cứu để đến bệnh viện ngay.

Đau bụng kinh dữ dội khiến chị em không thể làm việc hoặc học tập có thể là dấu hiệu cảnh báo sự bất thường về sức khỏe sinh sản. Ảnh: Everyday Health

Ba lầm tưởng thường gặp về đau bụng kinh

Uống thuốc giảm đau bụng kinh sẽ gây kháng thuốc?

Về điều trị, việc sử dụng thuốc giảm đau thông thường có thể giúp xoa dịu các cơn đau bụng kinh nguyên phát. Tuy nhiên, nhiều phụ nữ e ngại uống thuốc giảm đau sẽ dẫn đến phụ thuộc hoặc kháng thuốc. Trên thực tế, việc chỉ sử dụng thuốc vài lần trong một tháng không đáng lo ngại về vấn đề kháng thuốc. Hơn nữa, đau bụng kinh nguyên phát hoàn toàn có thể kiểm soát và xoa dịu hiệu quả nhờ thuốc giảm đau.

Dùng thuốc tránh thai để giảm đau bụng kinh sẽ gây ung thư vú?

Trước hết, tác dụng chính của thuốc tránh thai là điều hòa nồng độ hormone trong cơ thể. Ngoài khả năng giảm đau bụng kinh nặng, thuốc còn giúp điều hòa chu kỳ kinh nguyệt không đều. Đối với phụ nữ đang có nhu cầu tránh thai, đây thực sự là giải pháp "một mũi tên trúng hai đích". Bên cạnh đó, một số loại thuốc tránh thai đường uống còn được chỉ định để điều trị rậm lông do nang buồng trứng hoặc dư thừa androgen, cũng như ức chế các cơn đau do lạc nội mạc tử cung.

Tuy nhiên, sự phát triển của ung thư vú lại có mối liên hệ chặt chẽ với estrogen. Mặc dù thuốc tránh thai chứa estrogen có thể giúp giảm nguy cơ ung thư cổ tử cung và ung thư đại trực tràng, nhưng làm tăng nguy cơ ung thư vú. Những phụ nữ có tiền sử gia đình mắc ung thư vú khi dùng thuốc tránh thai chứa estrogen sẽ đối mặt với nguy cơ cao hơn.

Vì vậy cần lưu ý: thuốc tránh thai không phù hợp với tất cả mọi người, đòi hỏi phải uống lâu dài, không ngắt quãng và tác dụng phụ có thể lớn hơn thuốc giảm đau. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Đau bụng kinh đột ngột là dấu hiệu của u xơ tử cung?

Đau bụng kinh thứ phát xuất phát từ các tổn thương bệnh lý ở hệ sinh dục, do đó bắt buộc phải truy tìm tận gốc nguyên nhân. Nếu cơn đau ảnh hưởng lâu dài đến sinh hoạt hàng ngày, chị em nên đi khám phụ khoa. Bác sĩ sẽ tìm hiểu về tình trạng, thời điểm, mức độ nghiêm trọng của cơn đau, cũng như đặc điểm của chu kỳ kinh nguyệt.

Sau đó, bệnh nhân có thể được chỉ định siêu âm phụ khoa để kiểm tra tình trạng buồng trứng (như có nang socola hay không), phát hiện biến đổi ở tử cung (như u tuyến tử cung) hoặc các bệnh lý phụ khoa khác gây đau như nang buồng trứng, viêm vùng chậu. Để giải quyết triệt để cơn đau, bắt buộc phải loại bỏ nguyên nhân bệnh lý - ví dụ nếu có khối u thì cần phẫu thuật bóc tách.

Tuyệt đối không nên xem đau bụng kinh là điều hiển nhiên. Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào, cần đi khám sớm để tìm ra căn nguyên, chấm dứt nỗi lo mỗi khi "đến hẹn lại lên".

Bên cạnh đó, nên hạn chế tối đa các yếu tố có thể làm gia tăng cơn đau như hút thuốc lá, giảm cân quá đà dẫn đến thiếu cân, căng thẳng tâm lý... Hãy kết hợp luyện tập thể thao hợp lý để giảm thiểu nguy cơ đau bụng kinh, đồng thời duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ. Việc phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn sẽ giúp nâng cao đáng kể tỷ lệ điều trị thành công.

Mỹ Ý (Theo HK01)