Giám đốc YouTube: 'Không nên tách trẻ khỏi môi trường số'

1 hour ago 1

Quảng Cáo
0943778078

Trẻ cần được hướng dẫn sử dụng lành mạnh và tư duy đặt câu hỏi, thay vì bị tách khỏi mạng xã hội, theo TS Garth Graham, Giám đốc kiêm Trưởng bộ phận sức khỏe toàn cầu tại YouTube.

TS Graham là bác sĩ tim mạch và chuyên gia y tế công cộng, có nhiều năm kinh nghiệm trong hoạch định chính sách và quản lý y tế tại Mỹ. Trước khi gia nhập YouTube, ông từng là Phó trợ lý Bộ trưởng Y tế Mỹ, Phó hiệu trưởng Trường Y Đại học Florida, Chủ tịch Quỹ Aetna Foundation và Giám đốc y tế cộng đồng của CVS Health.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Nghị định 147, trong đó đề xuất cấm người dưới 16 tuổi đăng bài, bình luận, chia sẻ hoặc bày tỏ cảm xúc trên mạng xã hội. Trao đổi với VnExpress, TS Graham cho rằng giải pháp bền vững không phải tách trẻ khỏi môi trường số, mà là xây dựng nền tảng an toàn, cung cấp công cụ hỗ trợ phụ huynh và hướng dẫn trẻ hình thành tư duy phản biện cùng thói quen sử dụng công nghệ lành mạnh.

- Google thời gian qua liên tục bổ sung tính năng quản lý trẻ em, điều này cho thấy tiến bộ trong giải pháp bảo vệ trẻ trên mạng, hay ngược lại càng chứng minh vấn đề chưa bao giờ được giải quyết triệt để?

- Điều đó xuất phát từ thực tế, công nghệ luôn thay đổi, trẻ em cũng thay đổi và cách chúng ta sống cùng công nghệ cũng liên tục thay đổi. Khi mọi thứ không ngừng phát triển, các nền tảng số cũng phải liên tục thích ứng để mang đến trải nghiệm phù hợp hơn cho người dùng, đặc biệt là trẻ em.

Trước đây, ở nhiều quốc gia, câu hỏi lớn nhất là liệu trẻ có được tiếp cận Internet hay không, còn hiện nay trọng tâm đã khác. Chúng ta không còn nói về quyền truy cập, mà nói về việc công nghệ có thể hỗ trợ sức khỏe, học tập và sự phát triển của trẻ thế nào. Công nghệ đã trở thành một phần trong hành trình học tập của các em, từ những nội dung giáo dục trên YouTube đến nhiều công cụ hỗ trợ khác. Vì thế, thay vì hỏi "có được dùng hay không", hãy hỏi "dùng như thế nào để mang lại giá trị".

Đó cũng là lý do chúng tôi nhấn mạnh cách tiếp cận "an toàn ngay từ thiết kế" (safety by design). Các nền tảng cần tạo ra trải nghiệm phù hợp với từng độ tuổi và tích hợp cơ chế bảo vệ từ đầu, thay vì chỉ xử lý vấn đề khi phát sinh. Đây cũng là cách giúp trẻ xây dựng năng lực số trong dài hạn, bởi công nghệ sẽ còn tiếp tục thay đổi trong tương lai.

- YouTube đo đếm hiệu quả của các giải pháp bảo vệ trẻ em bằng cách nào?

- An toàn luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu. Chúng tôi theo dõi rất sát các chỉ số phản ánh mức độ an toàn của nền tảng. Một trong số đó là tỷ lệ lượt xem nội dung vi phạm, tức tỷ lệ người tiếp cận nội dung không tuân thủ chính sách của YouTube, bao gồm cả chính sách bảo vệ trẻ em. Chỉ số này được công bố hằng quý và nhiều năm qua luôn duy trì ở mức rất thấp. Đây là một thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả của hệ thống phát hiện, kiểm duyệt và thực thi chính sách an toàn trên nền tảng.

Trong quý I/2026, tỷ lệ lượt xem nội dung vi phạm của chúng tôi à 0,17-0,19%. Có nghĩa, cứ 10.000 lượt trên YouTube có từ 17-19 lượt xem nội dung vi phạm nguyên tắc cộng đồng. Tại Việt Nam, hơn 100.000 video cũng đã bị tháo gỡ vì vi phạm chính sách nền tảng. Những con số đó cho thấy các hệ thống bảo vệ đang hoạt động hiệu quả, cũng là cơ sở để chúng tôi tiếp tục cải thiện công cụ an toàn cho người dùng.

- Việt Nam đang lấy ý kiến sửa đổi Nghị định 147, theo ông, đâu là cách tiếp cận đúng để bảo vệ trẻ em trên môi trường số?

- Tôi không nghĩ tồn tại một công thức duy nhất giải quyết mọi vấn đề. Bảo vệ trẻ em trong môi trường số luôn kết hợp nhiều yếu tố: nền tảng xây dựng những cơ chế bảo vệ phù hợp, phụ huynh đồng hành cùng con, và gia đình, xã hội, trường học giúp trẻ phát triển kỹ năng số cũng như tư duy phản biện.

Chúng tôi thường nói mục tiêu là bảo vệ trẻ "trong môi trường số", không phải bảo vệ "khỏi môi trường số". Công nghệ là một phần của cuộc sống hiện đại và trẻ cần được tiếp cận với những lợi ích mà công nghệ mang lại. Điều quan trọng là các em bước vào môi trường đó với những hàng rào bảo vệ phù hợp và có đủ kỹ năng để tự đưa ra quyết định đúng đắn.

Về phía nền tảng, chúng tôi phát triển các công cụ như tài khoản dành cho trẻ em và thanh thiếu niên, chế độ kiểm soát của phụ huynh cùng nhiều biện pháp bảo vệ mặc định. Mục tiêu không phải thay thế vai trò của cha mẹ, mà cung cấp thêm công cụ để mỗi gia đình xây dựng trải nghiệm số phù hợp với con mình.

- Ông nhìn nhận sai lầm phổ biến nhất của phụ huynh khi quản lý thiết bị số của con là gì và có thể gợi ý một khuôn khổ để gia đình áp dụng?

- Tôi nhận thấy có hai sai lầm khá phổ biến.

Thứ nhất, nguyên tắc được đặt ra nhưng không được duy trì nhất quán. Nhiều gia đình thống nhất với con về thời gian sử dụng thiết bị hay quy tắc khi lên mạng, nhưng sau đó lại thay đổi tùy hoàn cảnh. Khi những "hàng rào" ấy không còn ổn định, trẻ cũng khó hình thành thói quen sử dụng công nghệ lành mạnh.

Thứ hai, cha mẹ quá chú trọng kiểm soát thời lượng sử dụng, thay vì đồng hành để đảm bảo chất lượng và bối cảnh sử dụng. Ví dụ, dành hàng giờ để học, xem nội dung giáo dục rất khác với dành cùng thời gian đó cho hoạt động không có mục đích rõ ràng. Đã có nhiều khuyến cáo từ các chuyên gia nhấn mạnh tầm về quan trọng của chất lượng nội dung hơn là chỉ chú ý đến thời lượng sử dụng.

Điều cốt lõi là duy trì giao tiếp cởi mở để trẻ sẵn sàng chia sẻ những gì mình đang xem, đang quan tâm hay những vấn đề gặp phải trên môi trường số. Sự tin tưởng luôn hiệu quả hơn việc kiểm soát.

Nếu cần gợi ý một khuôn khổ, tôi sẽ bắt đầu bằng việc trò chuyện và cùng xem nội dung với trẻ. Đó là cách cha mẹ hiểu con quan tâm điều gì, đồng thời giúp trẻ học cách đặt câu hỏi và đánh giá thông tin có tính phản biện. Sau đó, cả gia đình nên cùng thống nhất kế hoạch sử dụng thiết bị số, từ thời gian đến loại nội dung phù hợp. Khi quy tắc được thống nhất từ đầu, việc duy trì cũng sẽ dễ dàng hơn.

Trong phạm vi có thể, hãy để công nghệ hỗ trợ thực thi những nguyên tắc này. Công cụ kiểm soát dành cho phụ huynh hiện nay có thể tự động áp dụng nhiều biện pháp bảo vệ, từ giới hạn thời gian, nhắc nghỉ giải lao, nhắc giờ đi ngủ đến các thiết lập an toàn khác. Khi công nghệ trở thành "người thực thi" các quy tắc đã thống nhất, cha mẹ không phải lúc nào cũng đóng vai người cấm đoán, nhờ đó giảm bớt xung đột không cần thiết trong gia đình.

Dù áp dụng bất kỳ công cụ nào, tôi vẫn cho rằng cân bằng là yếu tố quan trọng nhất. Trẻ cần có thời gian cho học tập, vui chơi ngoài trời, thể thao, giao tiếp với gia đình và bạn bè, bên cạnh hoạt động trực tuyến. Công nghệ nên là một phần hỗ trợ cuộc sống, không phải thay thế những trải nghiệm ngoài đời thực.

- Tuy nhiên, YouTube cũng đang phát triển video ngắn, loại hình được cho là khiến trẻ em khó tập trung và tiêu tốn thời gian của trẻ hơn. Ông đánh giá gì về vấn đề này?

- Tôi nghĩ điều quan trọng là nhìn đúng bản chất vấn đề. Không phải bản thân video ngắn gây ra tác động tiêu cực. Điều đáng lo ngại là việc sử dụng quá nhiều và liên tục trong thời gian dài. Các nghiên cứu cũng cho thấy rủi ro chủ yếu xuất hiện khi trẻ sử dụng với cường độ cao.

Thay vì áp dụng giới hạn chung cho tất cả, chúng tôi trao cho gia đình quyền lựa chọn. Trên YouTube có nhiều công cụ để phụ huynh quản lý trải nghiệm của con, từ nhắc nhở nghỉ giải lao, nhắc giờ đi ngủ đến thiết lập thời lượng xem video ngắn. Cha mẹ có thể giới hạn 15 phút, 30 phút hoặc thậm chí tắt hoàn toàn nguồn Shorts nếu cảm thấy phù hợp với con mình.

Đó cũng là triết lý "an toàn ngay từ thiết kế" mà chúng tôi theo đuổi. Nền tảng tạo ra công cụ để phụ huynh chủ động quyết định, bởi mỗi đứa trẻ, mỗi gia đình đều có nhu cầu khác nhau. Chúng tôi muốn hỗ trợ xây dựng những thói quen sử dụng công nghệ lành mạnh, thay vì áp đặt một cách tiếp cận duy nhất cho tất cả.

- Không chỉ video ngắn, AI tạo sinh cũng thay đổi cách con người tạo và tiếp cận nội dung, phụ huynh nên chuẩn bị gì để giúp trẻ thích nghi?

- Nội dung có được tạo bởi AI hay không không phải điều quan trọng nhất. Điều cần quan tâm hơn là chất lượng của nội dung và khả năng đánh giá thông tin của người tiếp nhận. Dù nội dung tạo bằng AI hay do con người, cha mẹ cũng cần hỗ trợ trẻ nhận biết đâu là thông tin đáng tin cậy, có giá trị hay cần phải kiểm chứng.

Một vấn đề khác cũng cần lưu ý là giúp trẻ sử dụng đúng loại tài khoản phù hợp độ tuổi. Tại một số thị trường, trong đó có Việt Nam, nhiều gia đình có thói quen dùng chung một tài khoản YouTube, khiến nền tảng khó áp dụng đầy đủ cơ chế bảo vệ được thiết kế riêng.

Hợp tác với cộng đồng cũng là một phần quan trọng trong nỗ lực bảo vệ trẻ em trên môi trường số. Tại Việt Nam, YouTube đã phối hợp với các nhà sáng tạo nội dung và chuyên gia trong lĩnh vực để chia sẻ kinh nghiệm, giúp phụ huynh hiểu hơn về công cụ an toàn cũng như cách đồng hành cùng con trong thế giới số.

Tôi nhìn nhận vấn đề từ góc độ một người cha có bốn con. Tôi không cố gắng đưa ra mọi câu trả lời, nhưng khuyến khích các con biết đặt câu hỏi. Khi đọc một thông tin trên Internet, xem một video hay nghe ai đó chia sẻ điều gì, các con nên tự hỏi liệu điều đó có chính xác không, có thể kiểm chứng ở đâu, có bằng chứng nào xác nhận không. Đó cũng là cách chúng ta vẫn dạy trẻ trong cuộc sống hằng ngày, không chỉ trên môi trường số.

Đừng tìm cách loại bỏ hoàn toàn công nghệ hay loại nội dung mới, hãy giúp trẻ hình thành khả năng đánh giá, kiểm chứng và ra quyết định đúng đắn. Những kỹ năng đó sẽ theo các em suốt cuộc đời, bất kể công nghệ thay đổi ra sao.

Hoàng Nam - Lưu Quý