Nỗi lo phạt nguội

Cứ mỗi tối chủ nhật, tài xế Nghiêm Tuấn Mạnh, 35 tuổi, ở Hà Nội, lại ngồi lặng yên trước màn hình điện thoại theo dõi ứng dụng VNeTraffic.

Ngón tay anh Mạnh ngập ngừng trước nút "Tra cứu" trên ứng dụng kiểm tra phạt nguội VNeTraffic. Hệ thống quay tròn vài giây, hiển thị dòng chữ "Không tìm thấy lỗi vi phạm", anh mới thở phào.

Anh Mạnh chia sẻ cảm giác không khác gì lúc chờ xem kết quả kỳ thi hệ trọng. Làm tài xế công nghệ, ngày ít chở 2-3 cuốc khách, ngày nhiều cả chục cuốc, chạy khắp các cung đường của Hà Nội và ngoại tỉnh, vượt qua bao nhiêu ngã tư gắn camera AI, anh không chắc chắn mình không phạm lỗi.

Tâm trạng của anh Mạnh rất phổ biến trong giới tài xế khi đối mặt với hệ thống camera AI giám sát giao thông dày đặc như ở Hà Nội và hình thức phạt nguội có độ trễ nhất định. Khác với việc bị cảnh sát giao thông dừng xe trực tiếp, vi phạm được chỉ rõ và xử lý ngay, phạt nguội phải mất ít nhất từ hai ngày tới cả tuần, thậm chí lâu hơn. Tài xế không biết mình vi phạm cho đến khi nhận được giấy báo hoặc chủ động tra cứu trên hệ thống.

Mục tra phạt nguội trên ứng dụng VNeTraffic. Ảnh: Việt An

Tuần trước, trong phút chốc lơ đễnh, anh Nguyễn Hồng Minh, 29 tuổi, vượt qua vạch khi đèn giao thông đã chuyển sang đỏ. Minh dừng xe, lùi lại về vị trí dừng đỗ. Kể từ thời điểm đó, nam tài xế luôn tự hỏi xem cú nhấn ga quá đà có bị camera AI ghi nhận và phạt nguội hay không.

Anh Minh liên tục vào ứng dụng VNeTraffic và Cổng thông tin điện tử của Cục Cảnh sát giao thông để tra cứu. Bởi mức phạt dành cho các lỗi phổ biến bị camera AI ghi nhận rất cao. Chẳng hạn, hành vi chạy quá tốc độ quy định từ 10 đến 20 km/h sẽ bị phạt 4-6 triệu đồng và trừ điểm giấy phép lái xe.

Tương tự, anh Phạm Văn Hảo, trú Hưng Yên, 42 tuổi, tài xế xe tải đường dài tuyến Bắc Nam, chia sẻ nhiều đêm chạy trên quốc lộ, mắt vừa phải căng ra nhìn đường, vừa phải nhìn bảng điện tử cảnh báo tốc độ trên xe. "Một biên bản phạt nguội chạy quá tốc độ có thể bằng cả tuần lương làm việc vất vả", anh nói.

Nhiều tài xế cho biết nỗi lo ngại phạt nguội khiến họ quá chú ý vào biển báo, vạch kẻ đường hoặc cố tìm xem camera đặt ở đâu. Sự phân tâm này đôi khi khiến họ mất tập trung, làm tăng nguy cơ va chạm.

Thống kê 6 tháng đầu năm 2026, cảnh sát giao thông toàn quốc đã xử lý hơn 20.000 trường hợp tài xế vi phạm thông qua hình thức phạt nguội. Riêng tại Hà Nội, chỉ từ ngày 15/7 đến 14/8, cảnh sát giao thông xử lý 49.568 phương tiện vi phạm giao thông đường bộ. Trong số này, camera AI phát hiện hơn 12.800 xe, cảnh sát lập biên bản 410 chủ xe và phạt nguội 12.460 chủ xe khác.

Camera AI trên đường phố Hà Nội. Ảnh: Việt An

Đại tá Nguyễn Quang Nhật, Trưởng phòng Hướng dẫn, tuyên truyền, điều tra, giải quyết tai nạn giao thông, Cục Cảnh sát giao thông, khẳng định phạt nguội không chỉ nhằm xử phạt mà hướng tới thay đổi hành vi, hình thành thói quen chấp hành pháp luật và xây dựng văn hóa giao thông. Hình ảnh, dữ liệu chỉ là căn cứ để cơ quan chức năng xác minh, đối chiếu và kết luận vụ việc. Nếu không xác định được người thực hiện hành vi vi phạm hoặc không đủ căn cứ thì không xử phạt.

Lý giải độ trễ trong thông báo xử phạt, đại tá Nhật cho hay quy trình phạt nguội trải qua nhiều bước từ phát hiện vi phạm, tiếp đến khoảng 10 ngày cơ quan chức năng sẽ xác minh chủ phương tiện, xác định cơ quan giải quyết và gửi thông báo. Hiện thông báo có thể bằng văn bản hoặc bằng phương thức điện tử kết nối, chia sẻ dữ liệu trên app VNeTraffic.

Thông tin về phương tiện vi phạm, biển số, thời gian, địa điểm, hành vi vi phạm, đơn vị phát hiện và đơn vị giải quyết đều được cập nhật trên Cổng thông tin điện tử của Cục Cảnh sát giao thông và app VNeTraffic để người dân chủ động tra cứu. Nếu chủ xe (là cá nhân) có tài khoản VneTraffic mức độ 2 thì hệ thống sẽ gửi tin nhắn trực tiếp cho chủ tài khoản.

Khi chủ phương tiện hoặc người có liên quan đến giải quyết sự việc, cơ quan có thẩm quyền sẽ kiểm tra, đối chiếu thông tin, cho người vi phạm xem kết quả thu thập và thực hiện các thủ tục xử lý. Nếu quá 20 ngày kể từ ngày gửi thông báo mà chưa đến giải quyết thì cơ quan chức năng thực hiện các biện pháp cảnh báo về đăng ký và đăng kiểm phương tiện, phối hợp xử lý theo quy định.

Theo đại tá Nhật, hệ thống phạt nguội hiện nay với khối lượng dữ liệu vi phạm ngày càng lớn, trong khi quy trình từ phát hiện, kiểm tra hình ảnh, xác minh phương tiện, gửi thông báo, xác định người điều khiển đến xử lý vụ việc vẫn cần thời gian.

Mặt khác, dữ liệu phương tiện và thông tin về chủ phương tiện cần tiếp tục được đồng bộ, cập nhật và làm sạch, nhất là trong trường hợp phương tiện đã chuyển nhượng nhưng chưa hoàn thành thủ tục sang tên, thay đổi địa chỉ cư trú hoặc có nhiều người cùng sử dụng phương tiện. Đây là một trong những yếu tố có thể ảnh hưởng đến tốc độ xác minh và thông báo.

Cục Cảnh sát giao thông cho biết đang đề xuất sửa một số quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chính với mục tiêu đưa toàn bộ quy trình xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông lên môi trường điện tử. Hệ thống có thể tự động gửi thông báo đến tài khoản định danh điện tử của cá nhân, tổ chức trong hai giờ. Người vi phạm xác nhận đồng ý hoặc không đồng ý với nội dung thông báo. Nếu đồng ý, người vi phạm có nộp phạt trực tuyến, trường hợp vướng mắc sẽ liên hệ cơ quan chức năng để giải quyết.

Việt An