Vì sao càng gần sáng càng dễ tỉnh giấc?

Càng gần sáng, giấc ngủ càng nông, thời gian ngủ sâu giảm và cơ thể dần chuyển sang trạng thái tỉnh táo, khiến nhiều người dễ thức giấc.

Một đêm ngủ không diễn ra liên tục mà gồm nhiều chu kỳ, mỗi chu kỳ kéo dài khoảng 90-120 phút, lần lượt qua các giai đoạn ngủ nông, ngủ sâu và REM. Đầu đêm thường có nhiều giấc ngủ sâu hơn, trong khi về sáng, ngủ nông và REM xuất hiện nhiều hơn. Vì vậy, một số người có thể thường thức giấc gần sáng do sự thay đổi tự nhiên của các chu kỳ ngủ.

Giấc ngủ nhẹ dần về gần sáng

Khi về sáng, REM kéo dài và giấc ngủ nhẹ hơn, nên dễ bị đánh thức bởi tiếng động, ánh sáng hoặc môi trường xung quanh.

Theo Verywell Mind, mỗi người có thể tỉnh giấc ngắn giữa các chu kỳ ngủ nhưng thường nhanh chóng ngủ lại và không nhớ vào sáng hôm sau. Những lần tỉnh vào nửa sau của đêm dễ được ghi nhớ hơn do giấc ngủ nhẹ hơn. Nếu vẫn ngủ lại dễ dàng, tình trạng này thường không đáng lo. Vì vậy, thức giấc lúc 3h không nhất thiết là dấu hiệu của một bệnh cụ thể mà có thể chỉ do đang ở giai đoạn ngủ nhẹ hoặc chuyển tiếp giữa các chu kỳ.

Biểu đồ chu kỳ giấc ngủ với trạng thái tỉnh giấc (vạch màu cam) thường xảy ra ở nửa sau đêm. Ảnh: Bảo Bảo

Cơ thể bắt đầu chuẩn bị cho trạng thái thức

Nhịp sinh học cũng thay đổi khi trời gần sáng. Cortisol là hormone liên quan đến phản ứng thức tỉnh và mức độ tỉnh táo, bắt đầu tăng dần vào những giờ cuối của giấc ngủ. Sự thay đổi này là một phần của quá trình cơ thể chuẩn bị thức dậy.

Ở một số người, đặc biệt khi đang căng thẳng hoặc lo âu, sự gia tăng mức độ tỉnh táo có thể khiến họ dễ thức giấc ban đêm hơn. Khi đã tỉnh, việc lo lắng về thời gian còn lại để ngủ, liên tục nhìn đồng hồ hoặc nghĩ đến công việc ngày hôm sau lại có thể khiến não tỉnh táo hơn, khó ngủ lại.

Tuổi tác cũng khiến giấc ngủ dễ bị gián đoạn

Khi tuổi tăng, cấu trúc giấc ngủ thay đổi, thời gian dành cho giấc ngủ sâu có xu hướng giảm. Người lớn tuổi vì vậy dễ bị đánh thức bởi ánh sáng, tiếng động hoặc các yếu tố môi trường hơn. Nhịp ngủ - thức cũng có thể dịch chuyển, khiến một số người đi ngủ và thức dậy sớm hơn trước.

Ngoài tuổi tác, các thay đổi nội tiết, đặc biệt trong giai đoạn mãn kinh, có thể gây bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm và làm gián đoạn giấc ngủ. Một số vấn đề sức khỏe như ngưng thở khi ngủ, trào ngược dạ dày, đau mạn tính hoặc hội chứng chân không yên cũng có thể khiến người bệnh thức giấc nhiều lần.

Tuổi tác tăng lên dễ khiến một người khó ngủ, hay thức giấc rạng sáng. Ảnh được tạo bởi AI

Stress, rượu bia và thói quen buổi tối

Khi ngủ ở giai đoạn nhẹ, não có thể nhạy hơn với trạng thái căng thẳng, khiến người đang nhiều suy nghĩ dễ tỉnh giấc và khó ngủ lại. Thói quen buổi tối cũng ảnh hưởng đến khả năng duy trì giấc ngủ. Uống caffeine, rượu bia muộn, ăn quá sát giờ ngủ, ăn nhiều hoặc cay, sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ và môi trường phòng ngủ có tiếng ồn, ánh sáng đều có thể làm giấc ngủ bị gián đoạn.

Trang Times of India khuyến nghị duy trì giờ ngủ và thức ổn định, hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ, giữ phòng ngủ mát, tối, yên tĩnh, đồng thời tránh các bữa ăn lớn và caffeine vào buổi tối để hỗ trợ giấc ngủ liền mạch.

Khi nào tỉnh giấc gần sáng cần lưu ý?

Thỉnh thoảng tỉnh giấc lúc 3-5h nhưng nhanh chóng ngủ lại thường không đáng lo. Vấn đề cần quan tâm hơn là tình trạng xảy ra thường xuyên, kéo dài, khiến người bệnh khó ngủ lại hoặc gây mệt mỏi, buồn ngủ và giảm khả năng hoạt động vào ban ngày.

Thức giấc sớm cũng có thể liên quan đến mất ngủ. Theo Healthline, mất ngủ mạn tính được xem xét khi tình trạng khó đi vào giấc ngủ hoặc duy trì giấc ngủ xảy ra ít nhất ba đêm mỗi tuần trong thời gian từ ba tháng trở lên và gây ảnh hưởng đến các hoạt động ban ngày.

Nếu thường xuyên thức giấc gần sáng kèm khó thở, ngáy lớn, đau, trào ngược, bốc hỏa, tiểu đêm hoặc các triệu chứng bất thường khác, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ cố thay đổi giờ ngủ.

Bảo Bảo (Tổng hợp)