Mỹ dọa tấn công cả đồng minh, chiến sự Iran về đâu?

Hôm qua 18.8, giá dầu thô tiếp tục duy trì ở mức cao với dầu Brent và dầu WTI lần lượt có giá là 90,9 USD/thùng và 84,9 USD/thùng.

Căng thẳng khó lường

Sở dĩ giá dầu vẫn tiếp tục duy trì ở mức cao vì căng thẳng phát sinh ở Trung Đông. Đêm 17.8 (theo giờ VN), AFP dẫn thông báo từ Tổng thống Trump đe dọa tấn công Oman nếu nước này "cản trở" thỏa thuận giữa Mỹ với Iran về eo biển Hormuz, đồng thời vị chủ nhân Nhà Trắng cũng kêu gọi Tehran đầu hàng. Cụ thể, trả lời phỏng vấn Đài Fox, ông Trump tuyên bố: "Nếu Oman cản trở, chúng tôi sẽ ném bom họ". Tuyên bố này được cho là nhằm ám chỉ cuộc đàm phán đang diễn ra giữa Oman và Iran về kiểm soát eo biển Hormuz, trong khi Mỹ cũng đang theo đuổi các cuộc đàm phán riêng.

Vẫn chưa có giải pháp khả dĩ để mở cửa eo biển Hormuz

Ảnh: Reuters

Ngày 17.8, Bộ Ngoại giao Iran thông báo nước này cùng Oman đã đàm phán trong nhiều tuần về việc sắp xếp tuyến hàng hải trong tương lai ở khu vực, và hai bên sắp đưa ra tuyên bố chung. Cùng ngày, ông Esmaeil Baqaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, cho biết các cuộc đàm phán vừa nêu không liên quan thỏa thuận giữa Washington và Tehran trong biên bản ghi nhớ hồi tháng 6 vì Mỹ đã vi phạm thỏa thuận ngay từ đầu.

Thực tế, một số nước trong khu vực gần đây có xu hướng muốn có được thỏa thuận với Iran để mở cửa eo biển Hormuz. Như Qatar tuy không đồng ý yêu cầu đóng phí cho tàu qua Hormuz, nhưng tỏ ra sẵn sàng tham gia đóng góp cho một quỹ quản lý chung eo biển này như cách thức đang thực hiện ở eo biển Malacca.

Trong khi đó, lời đe dọa của Tổng thống Trump gây ra nhiều chỉ trích ngay trong chính nước Mỹ. CNN dẫn lời Thượng nghị sĩ Mỹ Mark Kelly khẳng định Oman là "người đàm phán quan trọng với Iran", việc đe dọa ném bom đất nước này "không hợp lý" vì chỉ tạo ra thêm kẻ thù.

Liên quan tình hình khu vực, theo Reuters, thông qua cuộc gọi điện, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ngày 18.8 kêu gọi Tổng thống Trump đàm phán với Iran nhằm giảm leo thang căng thẳng, đồng thời đề nghị Ankara tham gia hỗ trợ các nỗ lực hòa bình.

Thế trận giữa các bên

Trả lời Thanh Niên hôm qua, chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster (đang giảng dạy tại ĐH Hawaii - Thái Bình Dương) nhận định: "Cá nhân tôi không cho rằng Tổng thống Trump sẽ tấn công Oman. Lời đe dọa đó chỉ nhằm mục đích ngăn chặn Oman hợp tác với Iran. Theo tôi, sẽ khôn ngoan hơn nếu Mỹ gia tăng các cuộc tấn công nhắm vào Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Cách này sẽ làm suy yếu IRGC, hạn chế khả năng tấn công tàu thuyền của họ và làm giảm tầm ảnh hưởng của họ đối với Oman".

"Oman có quan điểm thân phương Tây, nhưng Quốc vương Oman hiểu rằng chừng nào IRGC còn nắm quyền kiểm soát Iran, ông buộc phải chiều theo các yêu cầu của lực lượng này để đảm bảo an ninh cho đất nước. Tuy nhiên, ông cũng không thể làm mất lòng Mỹ, bởi ông cần sự hậu thuẫn từ một cường quốc có khả năng đối trọng với Iran. Vì vậy, Oman đang cố gắng cân bằng giữa các yêu cầu, và nếu Washington tấn công Oman sẽ gây lo ngại cho các đồng minh Ả Rập khác của Mỹ", cựu đại tá Schuster phân tích thêm.

Vị chuyên gia cho rằng: "Với Mỹ, giải pháp thực sự cho vấn đề này là phải ép IRGC nhận thấy sự sống còn của mình phụ thuộc vào việc chấp nhận các mục tiêu của Washington. Chiến dịch ném bom ngắt quãng hiện nay vẫn cho phép IRGC hồi phục lực lượng. Dường như giới lãnh đạo IRGC cho rằng Mỹ không hoàn toàn đáp trả các vụ tấn công tàu thuyền, cũng như không duy trì hoạt động giám sát liên tục 24/7 để ngăn chặn những cuộc tấn công đó".

"IRGC vẫn tuyên truyền ủng hộ các cuộc đàm phán để hạn chế việc bị tấn công trong thời gian đàm phán, qua đó có thêm thời gian hồi phục và tiếp tục cuộc chiến khi kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đang đến gần. IRGC tin rằng việc kéo dài xung đột sẽ đảm bảo chiến thắng cho đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới. Khi đó, đảng Dân chủ sẽ làm mọi cách để chấm dứt chiến tranh nên Iran có thể chiếm thêm ưu thế", chuyên gia Schuster kết luận.