Phía sau khoản nợ công hơn 40.000 tỉ USD của Mỹ

Bộ Tài chính Mỹ hôm qua thông báo nợ công Mỹ đã vượt quá 40.000 tỉ USD vào chiều 18.8. Trong khi Mỹ từ lâu đã gánh một khoản nợ công khổng lồ, con số 40.000 tỉ USD đại diện cho cột mốc đáng lo ngại và được dự báo sẽ mang tới hệ quả cho người dân, doanh nghiệp và chính phủ nước này trong nhiều năm tới, theo CNN.

Nợ công tăng nhanh

Đầu tiên, cần hiểu rõ mốc 40.000 tỉ USD tiền nợ công có nghĩa là gì. Theo PBS, có nhiều cách tính nợ công của một quốc gia, và con số này hiển thị tổng số nợ của chính phủ Mỹ. Trong đó, tổng nợ bao gồm các khoản chính phủ Mỹ vay từ bên ngoài, và những khoản nợ giữa các quỹ và cơ quan thuộc chính phủ.

Màn hình hiển thị nợ công Mỹ tại Washington D.C ngày 19.8

ảnh: AFP

Đài CNBC lưu ý rằng nợ công của Mỹ đã tăng lên ngưỡng trên sau khoảng 4 năm rưỡi kể từ khi vượt mốc 30.000 tỉ USD. Trong khi đó, tổng nợ ở Mỹ cách đây 10 năm chỉ ở mức 19.400 tỉ USD. Để giải thích lý do tốc độ tăng nợ công nhanh đến chóng mặt như hiện tại, PBS dẫn 2 nguyên nhân chính: các cú sốc kinh tế và những quyết định chính trị.

PBS đề cập 2 cú sốc kinh tế lớn đã góp phần khiến thâm hụt ngân sách tăng vọt, khi chi tiêu hằng năm của chính phủ vượt quá nguồn thu. Đó là cuộc suy thoái năm 2009 và đại dịch Covid-19 năm 2020. Và sau đại dịch, từ năm 2023 đến nay mức thâm hụt ngân sách tiếp tục theo chiều hướng năm sau cao hơn năm trước. Nguyên nhân đến từ các ưu tiên chính trị và việc ra quyết định ở Washington.

Lưỡng đảng tại Mỹ nhiều lần lựa chọn giải quyết các vấn đề bằng cách tăng chi tiêu. Đảng Cộng hòa dưới thời Tổng thống Donald Trump cắt giảm thuế trong nước, trong đó có Đạo luật to đẹp (OBBBA) được ký ban hành vào năm ngoái, cũng gây ảnh hưởng đến nguồn thu của Bộ Tài chính Mỹ trong ngắn hạn. Bên cạnh đó, mốc nợ bị đẩy sớm hơn một phần do ngân sách Mỹ thất thu hàng tỉ USD sau khi Tổng thống Trump ấn định các mức thuế quan nhưng sau đó bị Tòa án Tối cao tuyên vô hiệu hồi tháng 2, theo tờ The Washington Post.

Chuyện gì tiếp theo?

Sau khi vượt ngưỡng 40.000 tỉ USD, nợ công Mỹ được dự báo có thể lên mốc kế tiếp 50.000 tỉ USD trong vòng vài năm nữa. CNN dẫn lời ông Michael Peterson, Giám đốc điều hành Quỹ Peter G. Peterson (trụ sở New York), nhận định: "Chúng ta đang đặt nền kinh tế và tương lai của đất nước vào tình thế nguy hiểm".

Nợ công càng phình to đồng nghĩa khoản lãi phải trả sẽ càng cao. Chi phí trả lãi cho khoản nợ quốc gia từ năm 2024 đã vượt chi tiêu của Mỹ cho quốc phòng lẫn chương trình bảo hiểm y tế quốc gia Medicare. Trong năm tài khóa hiện tại, chi phí trả lãi được dự báo vượt 1.000 tỉ USD, mức cao kỷ lục. Nghĩa vụ trả lãi khiến Mỹ khó có thể chi cho các chương trình và những ưu tiên khác của chính quyền liên bang.

Hiện một số cơ quan và tổ chức bắt đầu thúc giục quốc hội Mỹ sớm đưa ra những quyết định đầy khó khăn nếu muốn kịp thời kiểm soát tình hình. Nếu không sớm thực hiện việc điều chỉnh chi tiêu và nguồn thu ngân sách, Điện Capitol sẽ phải đối mặt những quyết định khó khăn hơn nữa trong tương lai, khi những lựa chọn ngày càng ít đi.

Trần nợ công của chính phủ Mỹ hiện là 41.100 tỉ USD, và dự báo Bộ Tài chính sẽ chạm ngưỡng này vào đầu năm tới. Vì thế quốc hội Mỹ cần hành động nhanh để nâng trần nợ công nhằm tránh nguy cơ chính phủ vỡ nợ và kéo theo những hậu quả nghiêm trọng đối với nền kinh tế nước này. Trong một diễn biến liên quan, Bộ Tài chính Mỹ hôm 19.8 thông báo sẽ đẩy mạnh việc mua lại trái phiếu dài hạn trong những tháng tới.