Vợ tôi bỏ rửa bát để xem livestream 'hóng drama'

Tối qua, vợ tôi ngồi xem buổi livestream đến khi bị các nền tảng mạng xã hội chặn hoàn toàn. Còn tôi phải rửa nốt chỗ bát đũa bỏ lại.

Tối qua, vợ tôi là một trong hơn 2 triệu người theo dõi livestream của một phụ nữ đang được nhiều người chú ý. Vừa ăn tối xong, vợ tôi vội vàng quẳng bát đũa vào bồn, chưa kịp rửa đã cầm điện thoại lên và dán mắt vào đó. Không chỉ vợ tôi, có lẽ rất nhiều người khác cũng có cảm giác tương tự: sợ bỏ lỡ một diễn biến mới, một câu nói gây sốc, một màn đáp trả bất ngờ. Chúng ta gọi đó là "hóng drama".

Con số hơn 2 triệu người xem cùng lúc khiến tôi tự hỏi: Điều gì khiến hàng triệu người sẵn sàng dành thời gian cho một phiên live mà nội dung chủ yếu vẫn xoay quanh những màn đấu tố, tranh cãi qua lại giữa một số nhân vật nổi tiếng? Nếu nội dung chưa được kiểm chứng, chủ yếu là những lời tố cáo, phản bác và tranh cãi cá nhân, tại sao chúng ta vẫn dành cho nó sự quan tâm lớn đến vậy?

Tôi nghĩ câu trả lời nằm một phần ở chính người xem. Mạng xã hội vốn không tự nhiên sinh ra "drama". Nó chỉ khuếch đại thứ mà chúng ta quan tâm. Một bài viết bình thường có thể chỉ nhận vài lượt xem, trong khi một câu chuyện có yếu tố tranh cãi, bí mật, người nổi tiếng, đúng - sai, phe này - phe kia lại dễ dàng thu hút hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu người theo dõi.

Chúng ta càng bấm xem, bình luận, chia sẻ, thuật toán càng hiểu rằng nội dung ấy đang được quan tâm. Và khi nó tiếp tục xuất hiện trước mắt, chúng ta lại càng tò mò. Một vòng lặp được hình thành: người xem thích drama, mạng xã hội đẩy drama, drama lại kéo thêm người xem.

>> Đầu tư chục triệu làm Affiliate nhưng tháng chỉ kiếm được 300 nghìn đồng

Đáng nói hơn, đôi khi chúng ta không thực sự quan tâm đến sự thật. Chúng ta chỉ muốn biết "ai thắng", "ai thua", "ai sẽ đáp trả", "tối nay có tiết lộ gì mới". Một câu chuyện phức tạp về đúng sai, bằng chứng và trách nhiệm pháp lý bị biến thành một cuộc thi xem bên nào có nhiều người đứng về phía mình hơn.

Trong khi đó, những điều quan trọng nhất lại thường bị bỏ qua: Thông tin này có được kiểm chứng chưa? Người bị nhắc tên có cơ hội giải thích không? Có tài liệu, bằng chứng độc lập nào xác nhận hay phủ nhận hay chưa? Và nếu chưa có câu trả lời, tại sao chúng ta lại vội tin, vội phán xét rồi chia sẻ cho người khác?

Tôi không nghĩ việc xem một livestream là điều gì đáng lên án. Vấn đề là khi sự tò mò của hàng triệu người trở thành nhiên liệu cho những nội dung tiêu cực, liệu chúng ta có đang vô tình tiếp tay cho chính thứ mà mình than phiền?

Mỗi lượt xem, mỗi bình luận, mỗi lần chia sẻ đều là một tín hiệu đối với mạng xã hội rằng: "Tôi quan tâm đến điều này, hãy cho tôi xem thêm". Nếu chúng ta liên tục thưởng cho nội dung gây sốc bằng sự chú ý, sẽ không có gì ngạc nhiên khi ngày càng nhiều người tìm cách tạo ra những nội dung gây sốc hơn.

Tối qua, vợ tôi ngồi xem cho đến khi buổi livestream bị các nền tảng mạng xã hội chặn hoàn toàn. Còn tôi thì rửa nốt chỗ bát đũa mà vợ bỏ lại. Tôi không biết buổi livestream ấy đã giúp vợ có thêm thông tin hữu ích nào không? Nhưng tôi biết một điều: nếu ngày nào chúng ta dành hàng giờ để theo dõi những cuộc đấu tố chưa được kiểm chứng, trong khi không có nổi vài phút để kiểm tra xem điều mình vừa nghe có đúng hay không, thì ngày đó những nội dung vô bổ, tiêu cực vẫn còn đất sống.

Và cuối cùng, môi trường thông tin mà tất cả chúng ta phải sống cùng sẽ trở thành thế nào?

Thành Lê